Sąd Najwyższy USA odmawia rewizji w sprawie praw autorskich dla sztuki generowanej przez AI

Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, w decyzji podjętej w poniedziałek 2 marca 2026 roku, ostatecznie odmówił rozpatrzenia apelacji w sprawie dotyczącej ochrony praw autorskich dla dzieł wizualnych autonomicznie wytworzonych przez sztuczną inteligencję (AI). Odmowa ta, wyrażona poprzez nieudzielenie zgody na rewizję (writ of certiorari), utrwala obecne stanowisko prawne, które wymaga ludzkiego autorstwa dla kwalifikacji do ochrony prawnej w świetle prawa USA.

Sprawa koncentrowa dotyczyła naukowca zajmującego się komputerami, Stephena Thalera, który dążył do uznania praw autorskich dla dzieła wizualnego zatytułowanego „A Recent Entrance to Paradise”, stworzonego przez jego system AI, „DABUS”. Proces prawny rozpoczął się w 2018 roku, kiedy Thaler złożył wniosek o federalną rejestrację praw autorskich. Urząd Praw Autorskich Stanów Zjednoczonych (U.S. Copyright Office) odrzucił wniosek w 2022 roku, powołując się na konieczność istnienia ludzkiego autora. Stanowisko to zostało podtrzymane przez sędziego federalnego w Waszyngtonie w 2023 roku, a następnie potwierdzone przez Sąd Apelacyjny dla Okręgu Dystryktu Kolumbii w 2025 roku.

Odmowa Sądu Najwyższego oznacza wyczerpanie ścieżek sądowych dla Thalera w tej batalii prawnej, która podnosiła fundamentalne kwestie dotyczące autorstwa w erze zaawansowanej sztucznej inteligencji. Argumenty prawników Thalera wskazywały na „nadrzędne znaczenie” sprawy w obliczu wzrostu wykorzystania AI w sektorach kreatywnych, ostrzegając przed negatywnym wpływem na rozwój AI w tych dziedzinach. Stanowisko administracji, reprezentowanej przez Departament Sprawiedliwości, opierało się na interpretacji Ustawy o Prawie Autorskim, sugerującej, że termin „autor” odnosi się do człowieka, mimo braku jej explicite definicji.

Obecne wytyczne Urzędu Praw Autorskich, opublikowane między innymi 16 marca 2023 roku, jasno stanowią, że materiały generowane wyłącznie przez AI nie podlegają ochronie prawnej. Urząd dopuszcza jednak ochronę dla dzieł wspomaganych przez AI, pod warunkiem wykazania znaczącego i identyfikowalnego wkładu twórczego człowieka, na przykład poprzez kreatywny dobór lub modyfikację materiału maszynowego. W przeciwieństwie do sprawy Thalera, gdzie twierdzono o autonomii „DABUS”, artyści używający platform takich jak Midjourney mogli ubiegać się o prawa autorskie, wykazując istotną kontrolę twórczą nad ostatecznym efektem.

Decyzja Sądu Najwyższego z 2 marca 2026 roku, choć nie jest orzeczeniem merytorycznym, stanowi silne potwierdzenie doktryny, że „ludzkie autorstwo jest wymogiem podstawowym dla prawa autorskiego”. Utrwalenie tego precedensu ma dalekosiężne implikacje dla przemysłu kreatywnego opartego na AI, oferując restrykcyjną jasność co do obecnego zakresu ochrony własności intelektualnej w Stanach Zjednoczonych. Thaler, który mierzył się z podobnymi odrzuceniami w sprawach patentowych, między innymi w Wielkiej Brytanii, gdzie Sąd Najwyższy orzekł 20 grudnia 2023 roku, że wynalazcą musi być osoba fizyczna, kontynuuje walkę o uznanie AI za podmiot twórczy.