Botsingrisico's in Lage Baan: CAS Space Lancering Benadrukt Noodzaak tot Starlink-Coördinatie

De Lage Baan om de Aarde (LEO) ervaart een toenemende operationele dichtheid, waarbij de exponentiële groei van satellietlanceringen het gevaar op catastrofale botsingen verscherpt. Dit probleem werd acuut duidelijk op 9 juni 2025, toen een satelliet, gelanceerd door het Chinese commerciële bedrijf CAS Space, een kritieke nabijheid bereikte met een Starlink-vaartuig. De lancering betrof de Kinetica-1 raket, die negen satellieten in een baan bracht, waarvan één een gevaarlijke nadering veroorzaakte. De lancering vond plaats vanaf het Jiuquan Satellite Launch Center in de noordwestelijke Gobiwoestijn.

Mike Nichols, Vicepresident van Starlink Engineering bij SpaceX, bevestigde dat een van de objecten de STARLINK-6079 satelliet op een hoogte van ongeveer 560 km op minder dan 200 meter naderde. Nichols benadrukte dat het grootste operationele risico in de ruimte voortkomt uit een gebrek aan coördinatie tussen de operatoren, aangezien SpaceX naar verluidt geen nauwkeurige trajectgegevens van de Chinese satelliet had ontvangen om een botsing te voorkomen. CAS Space reageerde door te stellen dat zij hun eigen bewakingssysteem gebruikten voor het volgen van de vermijding van botsingen en dat er voorafgaand aan de lancering contact was met SpaceX, uitgaande van een mogelijke gebeurtenis na de raketontkoppeling. CAS Space merkte tevens op dat, indien bevestigd, de gebeurtenis ongeveer 48 uur na het einde van de geplande de-orbitmissie plaatsvond, op welk punt de lancering als voltooid werd beschouwd.

Dit incident onderstreept een systemisch probleem dat experts al langer vrezen: het Kessler-syndroom, een kettingreactie van botsingen die de toegang tot de ruimte onmogelijk zou kunnen maken. De congestie is meetbaar: data uit 2024 toonden aan dat elke Starlink-satelliet bijna 300 manoeuvres per dag uitvoerde om botsingen te vermijden, wat een verdubbeling is ten opzichte van 2023. Experts wijzen erop dat nauwe naderingen (minder dan 1 km scheiding) elke 22 seconden plaatsvinden over alle megaconstellaties, en voor Starlink alleen al elke 11 minuten. Volgens een studie in Acta Astronautica is het percentage satellieten dat meer dan tien botsingsvermijdende manoeuvres per maand uitvoert gestegen van 0,2% in 2019 naar 1,4% begin 2025, wat neerkomt op ongeveer 340 ruimtevaartuigen die routinematig ontwijkende acties ondernemen.

De ambitieuze plannen voor megaconstellaties dragen bij aan de druk op de LEO-omgeving. Tegen het einde van 2025 wordt verwacht dat meer dan 9300 Starlink-satellieten het merendeel van de actieve objecten in de baan zullen vormen. Bovendien is SpaceX van plan de derde generatie satellieten in 2026 te lanceren met behulp van Starship, terwijl concurrenten zoals Amazon en Viasat ook actief hun netwerken voorbereiden. De situatie is zo ernstig dat de CRASH Clock, een voorgestelde Key Environmental Indicator die de tijd tot een catastrofale botsing meet bij het uitvallen van vermijdingsmanoeuvres, momenteel op 2,8 dagen staat.

Om een dergelijke escalatie te voorkomen, zijn versterkte maatregelen noodzakelijk, met name de oprichting van een internationale uitwisseling van data, zoals de door SpaceX ontwikkelde 'Space Traffic Coordination API'. SpaceX werkt samen met NASA's Ames Research Center aan experimentele API's voor het beheren van manoeuvrecoördinatie tussen operatoren. Deze API's stellen operatoren in staat om trajectbestanden in te dienen voor screening tegen de Starlink-constellatie, waarbij resultaten binnen enkele minuten beschikbaar zijn. Zoals Nichols opmerkte, als operatoren niet effectief kunnen communiceren, zou de volgende 'nauwe nadering' catastrofale gevolgen kunnen hebben voor de toekomstige ruimte-infrastructuur. De commercialisering van de ruimtevaart, met een toename in de betaalbaarheid van lanceringen, verhoogt het risico op dergelijke incidenten, waarbij slechts 40 tot 70% van de massa van satellieten die het einde van hun levensduur in LEO bereiken, voldoet aan de 25-jarige verwijderingsregel van de ESA.