Incydent CAS Space i Starlink Ujawnia Systemowe Zagrożenie Przepełnienia Niskiej Orbity Ziemskiej

Niska Orbita Ziemska (LEO) staje się areną narastającego zatłoczenia, a rosnąca liczba misji satelitarnych nieuchronnie zwiększa prawdopodobieństwo katastrofalnych zderzeń. To zagrożenie stało się namacalnie widoczne po zdarzeniu z 9 czerwca 2025 roku, kiedy to satelita wystrzelony przez chińską firmę komercyjną CAS Space ledwo uniknął kolizji z jednostką należącą do konstelacji Starlink. Chińskie przedsiębiorstwo CAS Space wyniosło na orbitę rakietą Kinetica-1 łącznie dziewięć satelitów, co stanowiło kolejny element w dynamicznie rozwijającym się sektorze kosmicznym.

Według informacji przekazanych przez Mike’a Nicholsa, Wiceprezesa ds. Inżynierii Starlink w SpaceX, jeden z obiektów zbliżył się na odległość zaledwie 200 metrów do satelity STARLINK-6079, operującego na wysokości około 560 km. Nichols podkreślił, że zespół SpaceX nie otrzymał precyzyjnych danych telemetrycznych dotyczących trajektorii chińskiego satelity, co uniemożliwiło skuteczne zapobieżenie potencjalnemu kontaktowi. Największym problemem, jak zauważył, jest fundamentalny brak koordynacji między operatorami systemów orbitalnych. CAS Space potwierdziło, że do śledzenia unikania kolizji wykorzystywało własny system monitorowania i utrzymywało kontakt ze SpaceX przed startem, zakładając możliwość incydentu po separacji rakiety. Firma z Chin dodała, że jeśli zdarzenie zostanie potwierdzone, miało ono miejsce około 48 godzin po zakończeniu zaplanowanej misji deorbitacji, co oznacza, że start był już formalnie zakończony.

Problem ten ma charakter systemowy i odzwierciedla ogólny trend w sektorze kosmicznym, gdzie gęstość obiektów stale rośnie. Przewiduje się, że do końca 2025 roku ponad 9300 satelitów Starlink będzie stanowić zdecydowaną większość aktywnych obiektów na orbicie, z flotą przekraczającą 9000 satelitów według danych z listopada 2025 roku. Dane z 2024 roku wskazywały, że pojedynczy satelita Starlink musiał wykonywać manewry unikowe niemal 300 razy dziennie, co stanowiło dwukrotny wzrost w porównaniu do roku 2023. Eksperci wskazują, że bliskie przeloty, definiowane jako separacja mniejsza niż 1 kilometr, zdarzają się co 22 sekundy we wszystkich megakonstelacjach, a dla samej floty Starlink co 11 minut.

Co więcej, według analizy z kwietnia, obiekty na orbicie między 800 km a 1000 km przekroczyły już próg niestabilności, a region między 600 km a 1000 km jest powyżej progu kaskady. Ambitne plany rozwoju megakonstelacji potęgują te obawy, zbliżając LEO do progu Syndromu Kesslera, czyli kaskady kolizji, która mogłaby trwale zablokować dostęp do przestrzeni kosmicznej. W 1978 roku Donald J. Kessler i Burton G. Cour-Palais zaproponowali scenariusz kaskady kolizyjnej, który obecnie jest znany jako Syndrom Kesslera, opisujący wykładniczy wzrost śmieci kosmicznych. W 2001 roku Kessler i współpracownik stwierdzili, że orbity między 600 km a 1000 km były już niestabilne.

Aby przeciwdziałać temu systemowemu zagrożeniu, niezbędne jest wdrożenie wzmocnionych środków, w tym udoskonalenie systemów unikania kolizji oraz, co kluczowe, ustanowienie międzynarodowej platformy wymiany danych, takiej jak opracowane przez SpaceX API do koordynacji ruchu kosmicznego. Profesor Sam Lawler zaproponował metrykę CRASH Clock (Collision Realization And Significant Harm), która obecnie wskazuje 2.8 dnia, drastycznie spadając z 121 dni w 2018 roku, co obrazuje tempo pogarszania się sytuacji na orbicie. Jak zauważył Mike Nichols, jeśli operatorzy nie będą w stanie efektywnie się komunikować, kolejne bliskie spotkanie może mieć katastrofalne skutki dla przyszłej infrastruktury kosmicznej. Brak aktywnego systemu usuwania obiektów z orbity może doprowadzić do sytuacji, w której utrata kontroli nad LEO lub poważne zakłócenia komunikacji drastycznie ograniczą dostęp do przestrzeni kosmicznej dla przyszłych misji.