CAS Space Uydusu Starlink'e Yakınlaşması, LEO'daki Çarpışma Riskini Vurguluyor

Alçak Dünya Yörüngesi (LEO), artan uydu fırlatmaları nedeniyle giderek daha fazla yoğunlaşmakta ve bu durum, yıkıcı çarpışma risklerini beraberinde getirmektedir. Bu tehlikenin ciddiyeti, Çin merkezli CAS Space tarafından gerçekleştirilen bir fırlatmanın ardından belirginleşti; bu olayda bir uydu, SpaceX'in Starlink uydusuna tehlikeli ölçüde yaklaştı. Çinli ticari firma CAS Space, Kinetica-1 roketini dokuz uydu taşıyarak yörüngeye başarıyla yerleştirdi. SpaceX'in Starlink Mühendislik Başkan Yardımcısı Mike Nichols, olayın detaylarını X platformu üzerinden paylaşarak, söz konusu nesnelerden birinin, yaklaşık 560 km irtifada görev yapan STARLINK-6079 uydusuna 200 metre kadar yaklaştığını belirtti. Nichols, çarpışmayı önlemek amacıyla Çinli uydunun kesin yörünge verilerinin SpaceX ekibi tarafından alınamadığını vurguladı ve bu tür olaylardaki en büyük riskin, operatörler arasındaki koordinasyon eksikliğinden kaynaklandığını ifade etti.

CAS Space ise kendi izleme sistemlerini kullandıklarını ve fırlatma öncesinde SpaceX ile iletişim kurduklarını, olayın roket ayrılmasından sonra gerçekleştiğini varsaydıklarını doğruladı. Ayrıca CAS Space, olayın fırlatmanın tamamlanmış sayıldığı ve uydu için planlanan yörüngeden çıkış görevinin sona ermesinden yaklaşık 48 saat sonra gerçekleştiğini belirtti. Bu durum, uzaydaki trafik yönetiminin sistemik bir sorun olduğunu gözler önüne seriyor. Veriler, yörünge yoğunluğunun hızla arttığını gösteriyor; 2025'in sonuna gelindiğinde, aktif yörünge nesnelerinin büyük çoğunluğunun, yani 9300'den fazla Starlink uydusunun oluşturması bekleniyor. Dahası, 2024 verilerine göre, her bir Starlink uydusu, çarpışma riskini azaltmak için günde neredeyse 300 manevra gerçekleştirmiş; bu sayı 2023'e kıyasla iki kat daha fazladır.

Uzmanlar, tüm mega takımyıldızlar genelinde 1 kilometreden daha az ayrılığa sahip yakınlaşmaların her 22 saniyede bir yaşandığını, yalnızca Starlink için bu sıklığın her 11 dakikada bir olduğunu belirtiyor. Mega takımyıldız planları iddialı olmaya devam ediyor; SpaceX, 2026'da Starship yardımıyla üçüncü nesil uydularını konuşlandırmayı hedeflerken, Amazon ve Viasat da kendi ağlarını aktif olarak hazırlıyor. Bu tür yakınlaşmalar, Donald J. Kessler'in 1978'de ortaya attığı ve zincirleme çarpışmalarla uzay erişimini engelleyebilecek bir domino etkisini tanımlayan Kessler Sendromu konusundaki endişeleri güçlendiriyor.

Princeton Üniversitesi'nden Sarah Thiele ve ekibinin geliştirdiği 'CRASH Clock' (Çarpışma Saati) göstergesi, yörüngedeki riskin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor; bu süre 2018'deki 121 günden, günümüzde sadece 2,8 güne düşmüş durumda. Bu tehlikeli yakınlaşmayı önlemek için gelişmiş önlemler elzemdir: çarpışma önleme sistemlerinin iyileştirilmesi ve kritik olarak, SpaceX tarafından geliştirilen 'Space Traffic Coordination API' gibi uluslararası veri alışveriş mekanizmalarının kurulması gerekiyor. Mike Nichols'un da belirttiği gibi, operatörler etkin bir şekilde iletişim kuramazlarsa, bir sonraki 'yakın yaklaşma' uzay altyapısının geleceği için felaket sonuçlar doğurabilir. Bu olay, uzay operasyonlarında küresel iş birliği ve şeffaflığın artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu kanıtlamaktadır.