NASA's Europa Clipper en ESA's JUICE Leveren Unieke Data op van Interstellaire Komeet 3I/ATLAS

Onderzoekers analyseren momenteel de data verkregen van de interstellaire komeet 3I/ATLAS, de derde bevestigde interstellair bezoeker van ons zonnestelsel. Dit object werd op 1 juli 2025 ontdekt door het ATLAS-systeem in Río Hurtado, Chili. De komeet volgt een hyperbolische baan, wat betekent dat deze niet gebonden is aan de zwaartekracht van de Zon. Het object bereikte zijn perihelium op 29 oktober 2025 op een afstand van 1,36 Astronomische Eenheden (AE), een positie tussen de banen van de Aarde en Mars.

De piekactiviteit van 3I/ATLAS viel samen met een zonneverduistering, wat de observaties vanaf de Aarde bemoeilijkte. De baanberekening door NASA's Jet Propulsion Laboratory (JPL) maakte een strategische inzet van de Europa Clipper mogelijk. Dit ruimtevaartuig, gelanceerd in oktober 2024 voor haar primaire missie bij Jupiter, observeerde de komeet op 6 november 2025 op een afstand van circa 164 miljoen kilometer. Het team herbestemde het Ultraviolet Spectrograph (UVS)-instrument, oorspronkelijk bedoeld voor de exosfeer van Europa, om een zeldzaam 'stroomafwaarts' perspectief vast te leggen.

Deze unieke invalshoek stelde de UVS in staat om zowel de stof- als de plasmastaart te detecteren, waarbij spectrale vingerafdrukken van zuurstof, waterstof en stofkenmerken werden vastgesteld. Dr. Kurt Retherford van het Southwest Research Institute (SwRI), hoofdonderzoeker voor de Europa-UVS, bevestigde dat deze metingen een genuanceerd inzicht boden in de uitgassingsprocessen van de komeet. Deze bevindingen ondersteunen het idee dat de komeet een fase van verhoogde uitgassing doormaakte na zijn passage langs de Zon.

Parallel aan de Clipper-observaties positioneerde de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) haar Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE) ruimtevaartuig voor een complementaire blik. JUICE legde op 2 november 2025 een beeld vast met zijn Navigation Camera (NavCam), kort voor een nadering op 4 november 2025 op circa 66 miljoen kilometer. De JUICE-observatie bood een meer conventionele, tegen de zon gerichte blik, in contrast met de Clipper's kijkrichting. De volledige wetenschappelijke data van JUICE's vijf kerninstrumenten, inclusief de JUICE-UVS, zullen pas in februari 2026 naar de Aarde worden verzonden vanwege de tijdelijke functie van de hoofddatarantenne als hitteschild.

De synergie tussen de twee interplanetaire missies is cruciaal voor een diepgaand begrip van de interstellaire reiziger. De combinatie van de zonnewaartse observatie van de Europa Clipper en het meer typische perspectief van JUICE zal wetenschappers in staat stellen een alomvattend, driedimensionaal beeld te construeren van de samenstelling en staartstructuur van 3I/ATLAS. Met een excentriciteit van 6,139, de hoogste van de drie bekende interstellaire objecten, is 3I/ATLAS nu op weg naar de buitenste regionen van het zonnestelsel, met een geplande passage langs Jupiter in maart 2026 voordat het de interstellaire ruimte definitief verlaat.