3I/ATLAS Kuyruklu Yıldızı Üzerine Europa Clipper ve JUICE'ten Eş Zamanlı Gözlemler

Güneş Sistemi'nin üçüncü doğrulanmış yıldızlararası ziyaretçisi olan 3I/ATLAS kuyruklu yıldızına dair bilimsel analizler, NASA'nın Europa Clipper ve Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) JUICE araçlarından elde edilen eş zamanlı verilerle derinleşmektedir. 1 Temmuz 2025'te Şili'deki ATLAS istasyonu tarafından keşfedilen bu gök cismi, 6,1396 gibi yüksek bir dışmerkezliğe sahip hiperbolik yörüngesiyle Güneş Sistemi'nin dışından geldiğini kanıtlamıştır. Kuyruklu yıldız, 30 Ekim 2025'te günberiye ulaşmış, ancak bu zirve aktivite anı Güneş'in konumu nedeniyle Dünya tabanlı teleskoplarla gözlemlenememiştir.

Bu kısıtlılık, gözlem stratejilerini uzay tabanlı platformlara yönlendirmiştir. NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı (JPL) tarafından Ekim 2024'te fırlatılan Europa Clipper, Güneş'in arkasından çıktıktan sonra Kasım 2025'te kuyruklu yıldızı incelemek üzere programlanmıştır. Clipper, 6 Kasım 2025 tarihinde yaklaşık 164 milyon kilometre mesafeden, görev için tasarlanan Ultraviyole Spektrografı (UVS) enstrümanını kuyruklu yıldız gözlemi için yeniden konumlandırmıştır. Güneşe dönük konumu sayesinde UVS, hem toz hem de plazma kuyruklarının aşağı akış manzarasını yakalayarak oksijen, hidrojen ve toz özelliklerinin spektral izlerini tespit etmiştir. Southwest Research Institute'tan (SwRI) Dr. Kurt Retherford, bu verilerin kuyruklu yıldızın gaz çıkışı süreçlerine dair benzersiz bir bakış açısı sunduğunu belirtmiştir.

Eş zamanlı olarak, ESA'nın Jüpiter Buzlu Uyduları Kaşifi (JUICE) aracı da 3I/ATLAS'ı gözlemlemiştir. JUICE, 2 Kasım 2025'te Navigasyon Kamerası (NavCam) ile bir görüntü yakalamış ve 4 Kasım'da yaklaşık 66 milyon kilometre mesafeden en yakın geçişini gerçekleştirmiştir. JUICE'in temel bilimsel enstrümanlarından elde edilen verilerin iletimi, aracın ana yüksek kazançlı antenini ısı kalkanı olarak kullanması nedeniyle Şubat 2026'ya kadar ertelenmiştir. JUICE görevinin birincil amacı, Jüpiter'in okyanus barındıran uyduları Ganymede, Europa ve Callisto'yu incelemektir.

Europa Clipper'ın Güneş'e yakın konumdan sağladığı gözlemler ile JUICE'in yörünge perspektifinin birleşimi, bilim insanlarının kuyruklu yıldızın bileşimi ve kuyruk yapısı hakkında kapsamlı, üç boyutlu bir anlayış geliştirmesine olanak tanıyacaktır. 3I/ATLAS, bilinen tüm yıldızlararası nesneler arasında en yüksek dışmerkezliğe sahip olmasıyla öne çıkmakta ve Mart 2026'da Jüpiter'in yanından geçtikten sonra Güneş Sistemi'nden kalıcı olarak uzaklaşacaktır.

Bu ziyaretçi, önceki iki yıldızlararası nesneden farklı olarak, Harvard Üniversitesi'nden Astrofizikçi Avi Loeb tarafından yapay bir nesne olabileceği yönünde spekülasyonlara neden olan alışılmadık hızlanma ve mavi renklenme gibi özellikler sergilemiştir. NASA ise bu tür spekülasyonları reddederek nesnenin doğal bir kuyruklu yıldız olduğunu vurgulamıştır. James Webb Uzay Teleskobu'nun 6 Ağustos 2025'teki gözlemleri kuyruğunun karbondioksit açısından zengin olduğunu, Şili'deki Çok Büyük Teleskop (VLT) ise nikel gibi alışılmadık elementler tespit etmiştir. Bu bulgular, 3I/ATLAS'ın Samanyolu'nun kalın diskinden, yaklaşık 4 ila 7 milyar yıl öncesinden gelmiş olabileceği ve bu nedenle keşfedilen en yaşlı kuyruklu yıldızlardan biri olabileceği fikrini desteklemektedir. NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu, 21 Temmuz 2025'te kuyruklu yıldızı 277 milyon mil mesafeden fotoğraflayarak damla şeklinde bir toz kozası olduğunu göstermiştir.

Ekim 2024'te fırlatılan Europa Clipper, NASA'nın bu okyanus dünyasını incelemek üzere tahsis ettiği ilk görev olup, 4.000'den fazla kişinin katkısıyla hayata geçirilmiştir. Bu iki büyük uzay görevinin verileri, yıldızlararası objelerin kökenleri ve Güneş Sistemi'nin evrimi hakkında kritik bilgiler sunmaktadır.