BYD khởi kiện chính phủ Mỹ về tính hợp pháp của các mức thuế quan theo đạo luật IEEPA

Tập đoàn BYD Co. của Trung Quốc, đơn vị dẫn đầu thị trường xe điện toàn cầu, vừa chính thức khởi động một cuộc chiến pháp lý chống lại Hoa Kỳ nhằm phản đối tính hợp pháp của các sắc thuế nhập khẩu mới được áp đặt. Các công ty con tại Mỹ bao gồm BYD America LLC, BYD Coach & Bus LLC, BYD Energy LLC và BYD Motors LLC đã cùng ký tên vào một đơn kiện tập thể gửi lên Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (CIT) vào ngày 26 tháng 1 năm 2026. Các nguyên đơn yêu cầu tòa án tuyên bố vô hiệu các sắc lệnh hành pháp vốn là căn cứ cho việc thu phí này, đồng thời khẳng định rằng việc áp thuế là hành vi trái luật. Đáng chú ý, vụ kiện này đã được hợp nhất với hơn 2.000 hồ sơ tương tự từ nhiều thực thể doanh nghiệp khác nhau.

Trọng tâm của cuộc tranh chấp pháp lý này xoay quanh việc thách thức thẩm quyền của Tổng thống trong việc thiết lập các biểu thuế dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Phía BYD lập luận rằng trong văn bản của IEEPA không hề xuất hiện trực tiếp từ "thuế quan" hay bất kỳ thuật ngữ tương đương nào, điều mà công ty cho rằng đã giới hạn quyền hạn của người đứng đầu quốc gia trong việc đơn phương dựng lên các rào cản thương mại. Đây được xem là bước đi pháp lý trực tiếp đầu tiên của nhà sản xuất ô tô Trung Quốc chống lại chính sách thuế của Washington. Đơn kiện, được đăng ký chính thức vào ngày 2 tháng 2, hướng tới mục tiêu đạt được một lệnh cấm vĩnh viễn đối với các biện pháp này và yêu cầu hoàn trả các khoản thuế đã nộp kèm theo lãi suất.

Tiến trình tố tụng tại CIT hiện đang tạm dừng để chờ đợi phán quyết cuối cùng từ một vụ việc liên quan đang được Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xem xét, nơi các phiên điều trần đã diễn ra vào ngày 5 tháng 11 năm 2025. Trước đó, các tòa án cấp dưới từng đưa ra những phán quyết không ủng hộ việc Tổng thống Trump sử dụng IEEPA để áp đặt thuế quan toàn cầu, tuy nhiên các quyết định này đã bị đình chỉ cho đến khi có kết luận từ Tòa án Tối cao. Cốt lõi của vấn đề là liệu Tổng thống có được ủy quyền để ban hành các mức thuế mà theo các nguyên đơn, thực chất là một loại thuế đánh vào người dân chứ không đơn thuần là công cụ điều tiết thương mại.

Mặc dù hiện tại BYD chưa phân phối các dòng xe du lịch tại thị trường Mỹ do những rào cản hiện hữu, tập đoàn này vẫn duy trì một sự hiện diện đáng kể tại đây. Họ sở hữu một nhà máy sản xuất xe tải tại Lancaster, bang California, tạo việc làm cho khoảng 750 nhân viên, bên cạnh các hoạt động sản xuất xe buýt điện và hệ thống lưu trữ năng lượng. Một kết quả có lợi từ tòa án không chỉ giúp BYD thu hồi được các khoản tiền đã nộp mà còn có thể làm giảm bớt rào cản thuế quan cho các sản phẩm được sản xuất tại các cơ sở khác của tập đoàn, chẳng hạn như ở Brazil. Trong một bối cảnh rộng lớn hơn, nếu Tòa án Tối cao tuyên bố các mức thuế này là bất hợp pháp, chính phủ Mỹ có thể buộc phải hoàn trả tiền cho khoảng 19,2 triệu lô hàng nhập khẩu vẫn chưa được thanh quyết toán tính đến ngày 10 tháng 12 năm 2025.

Song song với những diễn biến pháp lý này, vào đầu tháng 2 năm 2026, một thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và Ấn Độ đã được ký kết, quy định việc giảm thuế trả đũa từ 50% xuống còn 18% và duy trì mức thuế ưu đãi này cho đến ngày 10 tháng 11 năm 2026 đối với một số mặt hàng Trung Quốc. Động thái thách thức pháp lý này minh chứng cho nỗ lực của BYD trong việc giải quyết những bất ổn chính trị kéo dài, vốn đang gây ảnh hưởng trực tiếp đến các kế hoạch đầu tư chiến lược của hãng tại khu vực Bắc Mỹ.