Thỏa Thuận Ngừng Bắn Mỹ-Iran Có Hiệu Lực; Israel Khẳng Định Không Áp Dụng Tại Lebanon

Bối cảnh địa chính trị khu vực có sự thay đổi vào ngày 8 tháng 4 năm 2026, khi lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran chính thức có hiệu lực. Thỏa thuận này được xúc tiến thông qua sự trung gian của Pakistan, sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đưa ra tối hậu thư đe dọa các biện pháp trừng phạt nghiêm trọng, bao gồm phá hủy các cơ sở hạ tầng của Iran, nếu Eo biển Hormuz không được mở cửa.

Sự can thiệp ngoại giao từ Islamabad, dưới sự dẫn dắt của Thủ tướng Shehbaz Sharif, đóng vai trò then chốt trong việc kêu gọi cả hai bên tạm dừng các hành động quân sự quy mô lớn. Ông Sharif đã xác nhận việc ngừng bắn ngay lập tức trên mọi mặt trận và thông báo các phái đoàn sẽ gặp nhau tại Islamabad vào ngày 10 tháng 4 năm 2026 để tiếp tục đàm phán. Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi công khai bày tỏ lòng biết ơn đối với nỗ lực của Thủ tướng Sharif và Thống chế Syed Asim Munir. Phía Iran tuyên bố thỏa thuận xác nhận lập trường của họ, đồng thời yêu cầu dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và duy trì quyền quản lý quân sự đối với Eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt mô tả đây là một chiến thắng cho Mỹ, cho rằng các mục tiêu quân sự cốt lõi đã đạt được sau 38 ngày giao tranh.

Tuy nhiên, một sự bất đồng đã nảy sinh ngay lập tức liên quan đến tình hình tại Lebanon. Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định rõ ràng rằng lệnh ngừng bắn này không áp dụng cho các hoạt động quân sự tại quốc gia này, mặc dù Israel ủng hộ việc tạm dừng tấn công Iran với điều kiện Tehran phải mở cửa Eo biển Hormuz và chấm dứt mọi hành vi gây hấn đối với Mỹ, Israel và các nước láng giềng Ả Rập. Sự khác biệt này đi ngược lại thông báo của Pakistan rằng lệnh ngừng bắn bao gồm “việc chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả cuộc kháng chiến Hồi giáo anh hùng ở Lebanon”.

Các hoạt động quân sự dữ dội tại Lebanon đã không ngừng nghỉ kể từ ngày 2 tháng 3 năm 2026, sau các cuộc không kích của Israel dẫn đến cái chết của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei vào ngày 28 tháng 2. Tính đến ngày 8 tháng 4, các lực lượng Israel đã thực hiện hơn 1.840 cuộc tấn công trên lãnh thổ Lebanon, tập trung vào việc thiết lập một vùng an ninh ở phía Nam, tách biệt khỏi tiến trình ngoại giao giữa Washington và Tehran. Các cuộc không kích này đã gây ra khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng, bao gồm việc phá hủy các tuyến giao thông huyết mạch như các điểm giao cắt qua sông Litani, gây khó khăn cho việc di chuyển của dân thường và các tổ chức cứu trợ. Các báo cáo từ Bộ Y tế Lebanon cho thấy tính đến Chủ Nhật ngày 5 tháng 4, tổng số người thiệt mạng do các cuộc tấn công tại Lebanon đã lên tới 1.461 người, với hơn 400 tay súng Hezbollah và ít nhất 10 quân nhân Israel thiệt mạng tính đến cuối tháng 3.

Vai trò trung gian của Pakistan, được củng cố bởi mối quan hệ giữa Tổng tham mưu trưởng Syed Asim Munir và Tổng thống Trump, đã mở ra kênh đối thoại thông qua khuôn khổ hai giai đoạn được gọi là “Thỏa thuận Islamabad”. Việc chấp nhận đề xuất ngừng bắn trước thời hạn chót cho thấy thành công bước đầu của Pakistan trong việc định vị mình là một “trung gian đáng tin cậy”. Trong khi đó, các cuộc không kích nhắm vào vùng ngoại ô phía Nam Beirut gia tăng, dẫn đến làn sóng di tàn lớn, và việc đóng cửa cửa khẩu biên giới Masnaa với Syria đã cắt đứt con đường sơ tán chính cho hàng nghìn dân thường.