Trump, Yüksek Mahkeme'nin İptal Kararı Sonrası %15'lik Yeni Gümrük Vergilerini Devreye Aldı

20 Şubat 2026 Cuma günü, Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump yönetiminin 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'na (IEEPA) dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük vergilerini 3'e karşı 6 oyla iptal etti. Başyargıç John Roberts, mahkeme görüşünde IEEPA metninde gümrük vergilerine dair doğrudan bir ifade bulunmadığını ve geçmişteki hiçbir başkanın yasayı bu şekilde yorumlamadığını vurguladı. Kararda, ABD Anayasası'nın 1. Maddesi uyarınca ithalat vergileri veya harçları koyma yetkisinin Kongre'ye ait olduğu, dolayısıyla IEEPA'nın yürütme organına bu tür bir yetki vermediği hükme bağlandı. Bu hukuki gelişme, uluslararası ilişkilerde bu aracı aktif olarak kullanan yönetimin ekonomik stratejisine vurulmuş ciddi bir darbe olarak nitelendirildi.

Yargı kararı açıklandığı sırada ithalatçılar, artık yasa dışı olduğu tescillenen bu vergiler kapsamında 200 milyar dolardan fazla ödeme yapmış durumdaydı. Başkan Trump, mahkeme kararını "derin bir hayal kırıklığı" olarak nitelendirerek derhal tepki gösterdi ve aynı gün içinde yeni, geçici gümrük vergilerinin uygulanacağını duyurdu. Bu hamle için yasal dayanak olarak, "ödemeler dengesinde büyük ve ciddi açıklar" oluşması durumunda geçici ithalat vergisi konulmasına izin veren 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 122. Maddesi seçildi. 21 Şubat 2026 Cumartesi günü itibarıyla, bu genel gümrük vergisi oranı, ilgili maddenin izin verdiği en üst sınır olan %15 seviyesine yükseltildi.

IEEPA'nın aksine 122. Madde, oldukça katı zaman sınırlamalarına tabidir; bu kapsamdaki vergiler, Kongre tarafından uzatılmadığı sürece en fazla 150 gün boyunca yürürlükte kalabilmektedir. Washington D.C.'de atılan bu adım, Birleşik Krallık da dahil olmak üzere ABD'nin müttefikleri arasında ani bir ticari belirsizlik dalgası yarattı. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden (CSIS) William Reinsch gibi uzmanlar, mahkeme kararının başkanın elindeki "büyük sopayı" aldığını belirtti. Asya Topluluğu Politika Enstitüsü'nden Wendy Cutler ise 122. Maddeye geçişin, başkanı IEEPA'da olduğu gibi "her an, her yerde ve her sebeple" hareket etme imkanı tanıyan bir araçtan mahrum bıraktığını ifade etti.

Hazine Bakanı Scott Bessent, 122. Madde'nin diğer yetkilerle birleştirilerek kullanılmasının, 2026 yılı gümrük gelirlerinin "neredeyse hiç değişmeden" korunmasını sağlayacağını savundu. Aynı gün, IEEPA kapsamındaki vergilerin geri çekilmesine ilişkin bir Başkanlık Kararnamesi yayımlanırken, ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) de 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi uyarınca daha uzun vadeli önlemlere zemin hazırlayabilecek yeni soruşturmalar başlatıldığını duyurdu. 200 milyar doların üzerindeki tutarı ödeyen ithalatçılara yapılacak olası geri ödemeler konusu ise belirsizliğini koruyor; Yargıç Kavanaugh, yazdığı ek gerekçede geri ödeme sürecinin tam bir "kaosa" dönüşebileceği uyarısında bulundu.

Tüm bu gelişmelere rağmen, 1962 tarihli Ticareti Genişletme Yasası'nın 232. Maddesi kapsamındaki çelik ve alüminyum vergileri ile Çin ithalatına yönelik 301. Madde kapsamındaki vergiler yürürlükte kalmaya devam ediyor. Daha önce ayrıcalıklı bir anlaşma sağlayan Birleşik Krallık cephesinde ise Başbakan Sir Keir Starmer liderliğindeki hükümet, 122. Madde ile gelen yeni belirsizlik dalgasına rağmen ABD ile olan "ayrıcalıklı ticari konumunun" korunmasını beklediklerini açıkladı. Bu hukuki eksen kayması, yürütme organının ticaret alanındaki yetki sınırlarına dair tartışmaları yeniden alevlendirdi.