Trump wprowadza 15-procentowe cła po uchyleniu poprzednich opłat przez Sąd Najwyższy

W piątek, 20 lutego 2026 roku, Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych wydał przełomowy wyrok stosunkiem głosów 6 do 3, unieważniając szeroko zakrojone taryfy celne nałożone przez administrację prezydenta Donalda Trumpa. Podstawą prawną tych opłat była ustawa o międzynarodowych nadzwyczajnych uprawnieniach ekonomicznych (IEEPA) z 1977 roku. Przewodniczący składu sędziowskiego, John Roberts, w uzasadnieniu podkreślił, że tekst IEEPA nie zawiera bezpośrednich odniesień do ceł, a żaden z poprzednich prezydentów nie interpretował tych przepisów w taki sposób. Sąd orzekł, że IEEPA nie daje władzy wykonawczej prawa do nakładania ceł importowych, ponieważ zgodnie z Artykułem I Konstytucji USA, kompetencje te należą wyłącznie do Kongresu. Decyzja ta stanowi potężny cios prawny w strategię gospodarczą Białego Domu, która opierała się na tym narzędziu w relacjach międzynarodowych.

Do momentu ogłoszenia werdyktu importerzy wpłacili już do budżetu ponad 200 miliardów dolarów z tytułu ceł, które obecnie uznano za nielegalne. Prezydent Donald Trump zareagował natychmiast, określając wyrok jako „głęboko rozczarowujący” i jeszcze tego samego dnia ogłosił wprowadzenie nowych, tymczasowych taryf. Jako nową podstawę prawną wybrano Sekcję 122 ustawy o handlu z 1974 roku (Trade Act of 1974), która pozwala na nakładanie tymczasowych opłat importowych w odpowiedzi na „poważny i głęboki deficyt bilansu płatniczego”. W sobotę, 21 lutego 2026 roku, stawka tego uniwersalnego cła została podniesiona do poziomu 15%, co stanowi maksymalny pułap dopuszczalny przez te przepisy.

W przeciwieństwie do IEEPA, Sekcja 122 nakłada na prezydenta surowe ograniczenia czasowe, gdyż takie opłaty mogą obowiązywać maksymalnie przez 150 dni, chyba że Kongres zdecyduje o ich przedłużeniu. Działania podjęte w Waszyngtonie natychmiast wywołały falę niepewności handlowej wśród sojuszników USA, w tym w Wielkiej Brytanii. Eksperci, tacy jak William Reinsch z Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS), zauważyli, że orzeczenie sądu „pozbawia prezydenta możliwości wymachiwania wielkim kijem”. Z kolei Wendy Cutler z Asia Society Policy Institute stwierdziła, że przejście na Sekcję 122 odbiera administracji narzędzie, które pozwalało działać „w dowolnym czasie i miejscu z dowolnego powodu”, co było możliwe w ramach IEEPA.

Sekretarz Skarbu, Scott Bessent, wyraził przekonanie, że zastosowanie Sekcji 122 w połączeniu z innymi uprawnieniami pozwoli utrzymać wpływy celne w 2026 roku na „niemal niezmienionym” poziomie. Równocześnie wydano rozporządzenie wykonawcze wycofujące taryfy oparte na IEEPA, a Biuro Przedstawiciela Handlowego USA (USTR) ogłosiło wszczęcie nowych dochodzeń na podstawie Sekcji 301 ustawy o handlu z 1974 roku. Dochodzenia te mają stać się fundamentem dla bardziej długofalowych środków restrykcyjnych. Kwestia ewentualnego zwrotu ponad 200 miliardów dolarów wpłaconych przez importerów pozostaje nierozwiązana. Sędzia Kavanaugh w swojej opinii odrębnej ostrzegł, że proces rozliczania tych zwrotów może przerodzić się w prawdziwy „chaos”.

Należy zauważyć, że inne środki ochronne, takie jak cła na stal i aluminium wprowadzone na mocy Sekcji 232 ustawy o rozszerzeniu handlu z 1962 roku oraz cła na chiński import z Sekcji 301, pozostają w mocy. Wielka Brytania, która wcześniej wynegocjowała preferencyjne warunki handlowe, bacznie obserwuje sytuację. Rząd pod przewodnictwem premiera sir Keira Starmera oświadczył, że liczy na utrzymanie „uprzywilejowanej pozycji handlowej” z USA, mimo nowej fali niepewności wywołanej jednolitym cłem z Sekcji 122. Ta nagła zmiana prawna ponownie otwiera debatę na temat granic władzy wykonawczej w kształtowaniu polityki handlowej Stanów Zjednoczonych.