Impasse Terytorialny Dominuje w Dwudniowych Rozmowach Pokojowych w Berlinie

Druga runda intensywnych rozmów dyplomatycznych, skoncentrowanych na proponowanym planie pokojowym dla Ukrainy, zakończyła się w Berlinie w dniach 14-15 grudnia 2025 roku bez natychmiastowego przełomu. Spotkanie, którego gospodarzem był Kanclerz Niemiec Friedrich Merz, zgromadziło delegacje ukraińską i amerykańską w celu wypracowania ram dla zakończenia konfliktu oraz długoterminowych gwarancji bezpieczeństwa dla Kijowa. Kanclerz Merz wcześniej wyrażał sceptycyzm wobec niektórych amerykańskich propozycji pokojowych, jednocześnie podkreślając, że kapitulacja Ukrainy nie wchodzi w grę z uwagi na ryzyko sprowokowania Rosji do dalszej agresji na Europę.

Dyskusje, rozłożone na dwa dni, koncentrowały się na amerykańskim 20-punktowym planie pokojowym, który ewoluował od wcześniejszych propozycji, w tym 28-punktowego projektu omawianego 2 grudnia 2025 roku z Władimirem Putinem. Pierwsza sesja w niedzielę, 14 grudnia, trwała ponad pięć godzin, sygnalizując głębię poruszanych kwestii, podczas gdy poniedziałkowa sesja była krótsza, trwając około dwóch godzin. W rozmowach uczestniczyli kluczowi przedstawiciele: ze strony ukraińskiej Prezydent Wołodymyr Zelenskyy, Sekretarz NSDC Rustem Umerov oraz Szef Sztabu Andrii Hnatow, a ze strony USA Specjalny Wysłannik Steve Witkoff i Jared Kushner. Rola Kushnera, powiązanego z funduszem Affinity Partners z aktywami 4,8 miliarda dolarów na marzec 2025 roku, nadała rozmowom bardziej systemowy charakter.

Fundamentalnym punktem spornym pozostawały kwestie terytorialne, zwłaszcza dotyczące Donbasu, gdzie naciski USA na ustępstwa spotkały się ze stanowczym sprzeciwem delegacji ukraińskiej. Nieugięta postawa Kijowa jest zbieżna z wynikami sondażu KIIS z 15 grudnia, według którego 75% ludności Ukrainy sprzeciwia się planom pokojowym wymagającym zrzeczenia się terytoriów. W kontrze, Ukraina zasygnalizowała znaczący kompromis, deklarując gotowość do porzucenia konstytucyjnego celu członkostwa w NATO w zamian za prawnie wiążące gwarancje bezpieczeństwa wzorowane na Artykule 5 Sojuszu. Witkoff ocenił wstępnie, że osiągnięto znaczący postęp w dyskusjach nad planem pokojowym i agendami gospodarczymi.

Równolegle do rozmów dwustronnych, Prezydent Zelenskyy prowadził konsultacje z europejskimi partnerami, w tym z Prezydentem Niemiec Frankiem-Walterem Steinmeierem, oraz planował spotkania z szefami NATO i UE w celu koordynacji stanowisk. W kontekście finansowym, Szefowa Polityki Zagranicznej UE Kaja Kallas sygnalizowała trudności w finalizacji mechanizmu finansowania, wskazując na wyzwania związane z zabezpieczeniem 90 miliardów euro długoterminowego wsparcia. Węgry, reprezentowane przez Ministra Pétera Szijjártó, określiły przeniesienie misji szkoleniowej EUMAM na Ukrainę jako „czerwoną linię”, a wykorzystanie zamrożonych aktywów rosyjskich jako „prowokację wojenną”.

Stanowisko Moskwy, wyrażone przez rzecznika Kremla Dmitrija Pieskowa i doradcę Jurija Uszakowa, pozostaje niezmienne: formalne wycofanie się Ukrainy z dążeń do NATO jest „kamieniem węgielnym” porozumienia, a wszelkie propozycje dotyczące terytoriów spotkają się ze „silnym sprzeciwem”. Analiza ISW sugeruje, że Kreml przygotowuje się do odrzucenia najnowszych propozycji, utrzymując twardą linię w kwestii granic. W tym samym czasie, gdy dyplomacja koncentrowała się na Berlinie, Ukraina kontynuowała działania militarne, przeprowadzając ataki dronami na rosyjskie platformy naftowe, w tym na Korczagin 15 grudnia. Fundamentalne rozbieżności w kwestii suwerenności terytorialnej pozostają główną przeszkodą w osiągnięciu trwałego pokoju pomimo intensywności dyplomacji pod przewodnictwem niemieckim i amerykańskim.