Ponowna analiza misji Viking z 1976 roku sugeruje, że życie na Marsie mogło zostać odkryte już dekady temu

Współczesne spojrzenie na dane zebrane podczas misji NASA Viking w 1976 roku rzuca zupełnie nowe światło na kwestię istnienia życia na Marsie, podważając dotychczasowy, sceptyczny konsensus naukowy. Artykuł opublikowany w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Astrobiology” sugeruje, że pozytywne wyniki eksperymentu Labeled Release (LR), które przez dziesięciolecia były odrzucane jako błędy pomiarowe lub skutek ziemskich zanieczyszczeń, mogą w rzeczywistości stanowić autentyczny dowód na obecność mikroorganizmów na Czerwonej Planecie. Ta nowa interpretacja zmusza badaczy do ponownej, wnikliwej weryfikacji materiałów badawczych sprzed niemal pół wieku, co może zrewolucjonizować naszą wiedzę o kosmosie.

Historyczne misje Viking, w ramach których lądownik Viking-1 osiadł na równinie Chryse Planitia, a Viking-2 na obszarze Utopia Planitia, stanowiły pierwszą w dziejach ludzkości bezpośrednią próbę odnalezienia biosygnatur na innej planecie. Kluczowy dla misji eksperyment LR przyniósł niezwykle intrygujące rezultaty: po wprowadzeniu do marsjańskiej gleby znakowanych substancji odżywczych odnotowano wyraźną emisję radioaktywnego dwutlenku węgla (14CO2), co w warunkach ziemskich jest jednoznacznym sygnałem aktywności biologicznej. Mimo to, początkowy entuzjazm został szybko stłumiony przez niepowodzenie testu chromatografii gazowej ze spektrometrią mas (GC-MS), który nie wykrył istotnych ilości cząsteczek organicznych niezbędnych do podtrzymania życia. W efekcie, podsumowując stanowisko głównego naukowca projektu, Geralda Soffena, społeczność naukowa przyjęła zasadę: „brak ciał oznacza brak życia”, co na lata zamknęło dyskusję.

Przełomowym momentem dla nowej interpretacji tych danych stało się odkrycie nadchloranów w marsjańskim regolicie, dokonane przez lądownik Phoenix w 2008 roku. Zespół badawczy, w skład którego wszedł między innymi Steven Benner z Fundacji Stosowanej Ewolucji Molekularnej, wykazał, że nadchlorany działają jako niezwykle silne utleniacze. Podczas procedury podgrzewania próbek do temperatury aż 500 stopni Celsjusza, co było standardowym elementem analizy GC-MS na pokładzie Vikingów, związki te mogły gwałtownie niszczyć wszelką obecną materię organiczną. W 2010 roku Rafael Navarro-González udowodnił w swoich badaniach, że reakcja substancji organicznych z nadchloranem prowadzi do powstania chlorometanu i dichlorometanu. Dokładnie te same związki chloru zostały wykryte przez lądowniki Viking, jednak wówczas błędnie uznano je za pozostałości ziemskich płynów czyszczących, co doprowadziło do zignorowania wyników jako fałszywie ujemnych.

Współcześni autorzy proponują innowacyjną hipotezę o nazwie BARSOOM (Bacterial Autotrophs that Respire with Stored Oxygen On Mars), która przedstawia spójny model przetrwania hipotetycznych marsjańskich drobnoustrojów. Zgodnie z tym założeniem, organizmy te mogłyby wykorzystywać proces fotosyntezy do produkcji tlenu i pożywienia w ciągu dnia, a następnie magazynować tlen, aby móc oddychać podczas ekstremalnie mroźnych marsjańskich nocy. Taki mechanizm wyjaśniałby nagły wyrzut tlenu zarejestrowany przez inny instrument Vikinga – eksperyment wymiany gazowej (Gas Exchange). Z kolei specyficzny sygnał w teście LR, gdzie po początkowym wzroście nastąpił spadek aktywności, można obecnie wytłumaczyć szokiem osmotycznym. Zjawisko to mogło wystąpić, gdy odporne na skrajną suszę mikroby zostały nagle wystawione na działanie dużej ilości wody i pożywki, co doprowadziło do ich obumarcia po początkowej fazie metabolizmu.

To fundamentalne przewartościowanie danych z 1976 roku niesie ze sobą dalekosiężne konsekwencje dla przyszłych protokołów ochrony planetarnej oraz strategii projektowania misji poszukujących życia pozaziemskiego. Odkrycie, że nadchlorany mogą występować w marsjańskim gruncie w stężeniu sięgającym nawet 1% masy, stało się brakującym elementem układanki, który pozwala wyjaśnić paradoks „metabolizmu bez śladów organiki”. Dzisiejsza nauka stoi przed fascynującym wyzwaniem: musi rozstrzygnąć, czy ludzkość faktycznie odkryła życie na Marsie prawie pięćdziesiąt lat temu, lecz z powodu braku odpowiedniego kontekstu chemicznego i technologicznego ograniczenia epoki, nie zdołała go poprawnie zidentyfikować.