Niedobór Witaminy D: Związek ze Zmęczeniem, Demencją i Funkcjami Organizmów

Witamina D, funkcjonująca w ustroju jako hormon, wywiera istotny wpływ na różnorodne systemy biologiczne, obejmujące metabolizm kostny, sprawność układu odpornościowego oraz procesy poznawcze. Najnowsze analizy naukowe potwierdzają przyczynowy związek między głębokim niedoborem tej witaminy a zwiększoną intensywnością odczuwania zmęczenia, co jest szczególnie widoczne u starszych kobiet. Niedostateczny poziom tej substancji zaburza zdolność przewodu pokarmowego do efektywnego przyswajania kluczowych minerałów, takich jak wapń i fosfor, co skutkuje osłabieniem siły mięśniowej i dolegliwościami bólowymi.

W Polsce szacuje się, że niedobory witaminy D dotykają aż 90% populacji, przy czym u 60% poziom 25(OH)D nie przekracza 20 ng/ml, co klasyfikuje się jako niedobór ciężki. Postępujące badania naukowe uwypuklają również rolę witaminy D w regulacji procesów wzrostu włosów oraz ogólnego stanu psychicznego, gdzie obniżone stężenia są korelowane ze zmianami nastroju. Przełomowe odkrycia wskazują, że skrajny deficyt tej witaminy jest przyczynowo związany ze zwiększonym prawdopodobieństwem wystąpienia demencji oraz redukcją objętości mózgu, co potwierdzają analizy genetyczne na dużej populacji.

Naukowcy z University of South Australia, analizując dane z brytyjskiego Biobanku, wykazali, że u osób z poważnym niedoborem częściej obserwowano zmniejszenie objętości istoty szarej i białej. Istnieją szacunki sugerujące, że nawet 17 procent przypadków demencji w niektórych populacjach mogłoby zostać unikniętych poprzez zapewnienie normatywnego statusu witaminy D. W badaniu na 270 tysiącach osób wykazano, że regularna suplementacja wiązała się z 17-procentowym niższym ryzykiem zachorowania na chorobę Alzheimera.

Dla większości zdrowych dorosłych, górny tolerowany poziom spożycia (UL) dla witaminy D3 wynosi 50 mikrogramów, czyli 2000 IU. W Polsce, dla młodzieży i dorosłych w wieku 11-65 lat, zalecana dawka dzienna to 800-2000 IU, szczególnie w okresie od września do kwietnia, ze względu na niewystarczającą syntezę skórną w naszej szerokości geograficznej. Eksperci medyczni stanowczo odradzają samodzielne przepisywanie wysokich dawek suplementów, podkreślając, że badanie krwi jest najbardziej miarodajną metodą określenia statusu witaminy D i zapobiegania potencjalnym problemom, takim jak hiperkalcemia. Należy dążyć do utrzymania stężenia 25(OH)D w zakresie 30-50 ng/ml, co jest uznawane za optymalne.

Witamina D reguluje cykl wzrostu włosa, stymulując komórki i odpowiadając za regenerację; receptory VDR znajdują się w komórkach brodawki mieszka włosowego, co jest kluczowe dla inicjowania fazy anagenu. Trycholodzy obserwują, że aż 80% pacjentów z problemami wypadania włosów ma obniżone wartości tego parametru. W kontekście ogólnoustrojowym, odpowiedni poziom tej substancji warunkuje prawidłową mineralizację kości, wspiera układ krążenia oraz reguluje funkcje endokrynne trzustki, tarczycy i przysadki. Profesor Carsten Carlberg z Instytutu Rozwoju Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie podkreśla znaczenie witaminy D w opóźnianiu procesów starzenia i stabilizacji odporności immunologicznej.