Voortgang in Veiligheidsgaranties voor Oekraïne Overvleugeld door Territoriale Impasse in Berlijnse Onderhandelingen

Midden december 2025 vond in Berlijn een reeks hoogwaardige diplomatieke consultaties plaats, specifiek gehouden op 14 en 15 december. Het hoofddoel van deze bijeenkomsten was het opstellen van een raamwerk voor een staakt-het-vuren in Oekraïne. Hoewel er aanzienlijke stappen werden gezet in het vastleggen van veiligheidsmechanismen voor Kyiv, wat door de Amerikaanse afgevaardigden Steve Wittkoff en Jared Kushner werd bevestigd als 'aanzienlijke vooruitgang', werd dit succes overschaduwd. De onoverbrugbare kloof betrof de territoriale concessies die de Russische Federatie nastreeft.

Tijdens de besprekingen, waaraan ook Oekraïense vertegenwoordigers en Europese functionarissen deelnamen, waaronder de Duitse Bondskanselier Friedrich Merz, werd de structuur voor de beëindiging van de vijandelijkheden besproken. Deze structuur bevatte bepalingen ter waarborging van de soevereiniteit van Oekraïne, ondersteund door robuuste veiligheidsgaranties van de VS en Europese landen, gemodelleerd naar Artikel 5 van het NAVO-Verdrag. President Volodymyr Zelensky bevestigde dat er met de VS en Europa overeenstemming was bereikt over juridisch bindende veiligheidsgaranties, die nog wel de goedkeuring van het Amerikaanse Congres vereisen. Volgens Amerikaanse functionarissen was ongeveer 90 procent van de 20-punten tellende concept-vredesovereenkomst tijdens deze gesprekken afgerond.

Financiële en militaire aspecten stonden eveneens centraal in de agenda. De Europese Unie nam de beslissing om circa 210 miljard euro aan activa van de Russische Centrale Bank permanent te bevriezen. Dit leidde tot juridische geschillen, waaronder een rechtszaak van de Russische Centrale Bank tegen de bewaarder Euroclear ter waarde van 18,1 biljoen roebel. Tegelijkertijd deed de Oekraïense minister van Defensie, Denys Shmyhal, een beroep op bondgenoten om in 2026 minimaal 0,25 procent van hun Bruto Binnenlands Product te reserveren voor de bewapening van Oekraïne, wat neerkomt op een verzoek van 120 miljard dollar.

Ondanks het optimisme dat door sommige partijen werd geuit, blijft de territoriale kwestie een kritieke struikelblok. Kyiv verwerpt categorisch elke erkenning van Russische controle over delen van de Donbas. Aan de andere kant stelt Moskou, via de plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov, dat er geen basis is voor concessies met betrekking tot de Krim, de LNR, de DNR, en de regio's Cherson en Zaporizja, aangezien deze gebieden in de Russische Grondwet zijn vastgelegd. De historische context voor de huidige Russische eisen is dat Rusland per augustus 2025 ongeveer 19 procent van het Oekraïense grondgebied controleerde, wat neerkomt op 114.500 vierkante kilometer.

Het diplomatieke landschap laat zien dat de vooruitgang in de veiligheidsarchitectuur wordt ondermijnd door het onoplosbare soevereiniteitsprobleem. Invloedrijke figuren waren betrokken bij de onderhandelingen, waaronder Zelensky, de Amerikaanse afgevaardigden Wittkoff en Kushner, Bondskanselier Merz, en de voorzitter van de Europese Raad, António Costa. De aanstaande EU-top, die op donderdag van start gaat, en de geplande toespraak van Kanselier Merz op 17 december, zullen zich naar verwachting richten op het vinden van een compromis. Dit compromis moet de veiligheidsgaranties verankeren zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de soevereiniteit over de betwiste gebieden. Het is een kwestie van de kip of het ei; de garanties zijn binnen handbereik, maar de kaart is nog niet getekend.