Ủy ban Châu Âu công bố chiến lược di trú và thị thực 5 năm nhằm triển khai Hiệp ước mới

Vào ngày 29 tháng 1 năm 2026, Ủy ban Châu Âu đã chính thức công bố bản cập nhật chiến lược 5 năm liên quan đến vấn đề di trú và tị nạn. Việc công bố này diễn ra trùng với thời điểm bắt đầu giai đoạn thực thi toàn diện Hiệp ước về Di cư và Tị nạn của Liên minh Châu Âu (EU) đã được sửa đổi, một văn kiện pháp lý quan trọng được thông qua chính thức vào khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 5 năm 2024.

Chiến lược mới, bám sát các nguyên tắc của Hiệp ước, tập trung vào việc đẩy nhanh tốc độ và tăng tính linh hoạt cho các quy trình di trú, đồng thời củng cố năng lực quản lý chính sách trong lĩnh vực này. Các định hướng chính bao gồm việc tăng cường đáng kể các biện pháp bảo vệ biên giới ngoài của EU và triển khai các thủ tục xét duyệt nhanh chóng hơn cho những người đang tìm kiếm sự bảo trợ quốc tế. Hiệp ước sửa đổi, khi đi vào vận hành đầy đủ, sẽ đặt nền móng cho một hệ thống quản lý dòng người di cư vững chắc hơn, nhằm đáp ứng những áp lực di cư mà các quốc gia thành viên EU đã phải đối mặt liên tục kể từ năm 2015. Văn kiện này bao gồm mười đạo luật cụ thể, hướng tới việc thiết lập sự cân bằng giữa nguyên tắc đoàn kết giữa các quốc gia thành viên và việc phân chia trách nhiệm một cách công bằng.

Một yếu tố then chốt trong Hiệp ước là các quy trình sàng lọc bắt buộc tại biên giới ngoài, bao gồm việc xác minh danh tính và kiểm tra an ninh thông qua cơ sở dữ liệu Eurodac đã được nâng cấp. Thêm vào đó, Hiệp ước cũng quy định việc xem xét rút gọn các đơn xin tị nạn từ công dân của những quốc gia được công nhận là quốc gia nguồn gốc an toàn, giúp việc bác bỏ các yêu cầu không đủ điều kiện trở nên thuận tiện hơn. Nhằm tăng cường khía cạnh đối ngoại, EU dự định thắt chặt hợp tác với các quốc gia nguồn và quốc gia quá cảnh để ngăn chặn các dòng di cư không chính ngạch. Hội đồng Liên minh Châu Âu đã thống nhất danh sách chung các quốc gia nguồn gốc an toàn, bao gồm:

• Bangladesh
• Colombia
• Ai Cập
• Ấn Độ
• Kosovo
• Morocco
• Tunisia

Việc đưa các quốc gia này vào danh sách cho phép áp dụng các thủ tục xét duyệt nhanh chóng đối với công dân của họ.

Trong chiến lược của mình, Ủy ban đã chi tiết hóa sáu lĩnh vực ưu tiên, trong đó nổi bật là ngoại giao di cư, củng cố kiểm soát biên giới, xây dựng hệ thống tị nạn công bằng, cũng như tăng cường các biện pháp trục xuất và tái tiếp nhận. Liên quan đến chính sách thị thực, Ủy ban Châu Âu đang xem xét khả năng cấp thị thực nhập cảnh nhiều lần với thời hạn trên 5 năm, đồng thời ưu tiên nguồn lực để xử lý hồ sơ của các chuyên gia có trình độ cao. Để hỗ trợ triển khai các biện pháp này, một bộ phận chuyên trách về hỗ trợ thị thực sẽ được thành lập trong cơ cấu tổ chức của Cơ quan Biên phòng và Bờ biển Châu Âu (Frontex).

Việc thực hiện các biện pháp này, bao gồm cả các quy trình xét duyệt nhanh và khả năng trục xuất sang các nước thứ ba mà EU coi là an toàn, dự kiến sẽ bắt đầu từ tháng 6 năm 2026. Tuy nhiên, theo khẳng định từ Ủy ban Châu Âu, nguyên tắc không trục xuất (non-refoulement) đối với những người xin tị nạn vẫn được duy trì, mặc dù những người nộp đơn kháng cáo quyết định bác bỏ dựa trên khái niệm quốc gia thứ ba an toàn có thể không được tự động trao quyền lưu trú tại EU trong thời gian chờ xem xét phúc thẩm. Việc thông qua Hiệp ước và chiến lược mới đánh dấu nỗ lực của EU trong việc chuyển đổi từ cơ chế ứng phó tình huống sang một hệ thống quản lý di cư ổn định, có thể dự đoán và đáng tin cậy.