Europese Commissie presenteert nieuwe vijfjarige strategie voor migratie en visa na inwerkingtreding van het Migratiepact

Op 29 januari 2026 heeft de Europese Commissie haar geactualiseerde vijfjarige strategie voor migratie en asiel gepresenteerd. Deze lancering valt samen met de start van de volledige implementatiefase van het herziene EU-Pact over Migratie en Asiel, een omvangrijk wetgevingspakket dat officieel werd goedgekeurd in de periode van april en mei 2024. De nieuwe koers markeert een fundamentele verschuiving in hoe de Europese Unie haar grenzen bewaakt en migratiestromen reguleert.

In lijn met de doelstellingen van het Pact is de nieuwe strategie ontworpen om migratieprocessen te versnellen en de flexibiliteit binnen het systeem te vergroten. Een centraal punt is de versterking van het beheer van het migratiebeleid, waarbij de nadruk ligt op een intensievere bewaking van de buitengrenzen van de EU. Door snellere procedures in te voeren voor asielzoekers, hoopt de Commissie een antwoord te bieden op de aanhoudende migratiedruk die de lidstaten al sinds 2015 ervaren. Het Pact, dat uit tien verschillende wetgevingsakten bestaat, streeft naar een evenwichtige verdeling van verantwoordelijkheden en een versterkt principe van solidariteit tussen de Europese landen.

Een essentieel onderdeel van de nieuwe aanpak is de invoering van verplichte screeningprocedures aan de buitengrenzen. Dit omvat strikte identiteitsvaststelling en veiligheidscontroles, waarbij gebruik wordt gemaakt van de vernieuwde Eurodac-database. Bovendien maakt het Pact het mogelijk om asielaanvragen van burgers uit landen die als veilig worden beschouwd, via een versnelde procedure te behandelen. Dit vergemakkelijkt het afwijzen van kansloze verzoeken. De EU zet ook zwaar in op diplomatieke samenwerking met herkomst- en transitlanden om ongereguleerde migratie aan de bron aan te pakken. De Raad van de Europese Unie heeft inmiddels een lijst met veilige landen vastgesteld, waaronder Bangladesh, Colombia, Egypte, India, Kosovo, Marokko en Tunesië, waardoor voor hun onderdanen versnelde procedures gelden.

De Commissie heeft in haar strategie zes prioritaire actiegebieden gedefinieerd. Deze variëren van migratiediplomatie en grenscontrole tot de creatie van een rechtvaardig asielsysteem en het aanscherpen van maatregelen voor terugkeer en realdimissie. Ook het visumbeleid ondergaat wijzigingen; zo wordt de mogelijkheid onderzocht om meervoudige visa met een geldigheidsduur van meer dan vijf jaar uit te geven. Daarnaast wordt er extra capaciteit vrijgemaakt voor de snelle verwerking van visumaanvragen van hooggekwalificeerd personeel. Om deze ambities waar te maken, zal er een nieuwe, gespecialiseerde afdeling voor visumondersteuning worden opgericht binnen de structuur van Frontex, het Europees Grens- en kustwachtagentschap.

De volledige uitrol van deze maatregelen, waaronder de versnelde procedures en de optie om migranten uit te zetten naar veilige derde landen, staat gepland voor juni 2026. De Europese Commissie benadrukt dat het fundamentele principe van non-refoulement gewaarborgd blijft voor asielzoekers. Echter, een belangrijke juridische nuance is dat aanvragers die een afwijzing aanvechten op basis van het concept 'veilig derde land', niet langer automatisch het recht hebben om de uitkomst van hun beroep binnen de EU af te wachten. Dit onderstreept de intentie van de EU om van een reactief beleid over te stappen naar een voorspelbaar en beheersbaar migratiesysteem.

Met deze strategie streeft de Europese Unie naar een toekomstbestendig kader dat zowel de veiligheid van de grenzen garandeert als de rechten van individuen respecteert. De integratie van technologische innovaties en versterkte internationale samenwerking moet leiden tot een efficiënter proces dat de druk op individuele lidstaten verlicht. De komende jaren zullen uitwijzen of deze gecoördineerde aanpak de gewenste stabiliteit in de Europese migratieproblematiek kan brengen en een rechtvaardig evenwicht kan bewaren tussen veiligheid en humanitaire verplichtingen.