EU và Vương quốc Anh củng cố thỏa thuận hợp tác mới trong lĩnh vực cạnh tranh

Liên minh Châu Âu (EU) và Vương quốc Anh đã chính thức thiết lập một khuôn khổ pháp lý mới nhằm thắt chặt mối quan hệ tương tác trong các vấn đề cạnh tranh thông qua việc ký kết Thỏa thuận Hợp tác Cạnh tranh. Văn kiện quan trọng này đóng vai trò là một phần bổ sung thiết yếu cho Thỏa thuận Thương mại và Hợp tác (TCA) rộng lớn hơn giữa hai bên. Quá trình tham vấn kỹ thuật cho thỏa thuận đã được hoàn tất vào tháng 10 năm 2024, sau đó Ủy ban Châu Âu đã phê duyệt các đề xuất ký kết vào tháng 5 năm 2025, đánh dấu một bước tiến lớn trong quan hệ hậu Brexit.

Tính đến thời điểm ngày 25 tháng 2 năm 2026, thỏa thuận này vẫn đang trong quá trình chờ phê chuẩn từ cả phía EU và Vương quốc Anh nên chưa chính thức có hiệu lực pháp lý. Các chuyên gia dự báo rằng việc triển khai thực tế sẽ diễn ra vào nửa đầu hoặc giữa năm 2026. Đây được coi là công cụ chuyên biệt đầu tiên trong kỷ nguyên hậu Brexit nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật tại cả hai khu vực tài phán. Thỏa thuận này chính thức hóa cơ chế phối hợp giữa Ủy ban Châu Âu, các cơ quan cạnh tranh quốc gia (NCA) của các nước thành viên EU và Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Vương quốc Anh (CMA).

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của thỏa thuận là việc thiết lập kênh liên lạc trực tiếp giữa CMA và các cơ quan thực thi pháp luật riêng lẻ của từng quốc gia thành viên EU. Khuôn khổ pháp lý này bắt buộc các bên phải thông báo cho nhau khi bắt đầu các cuộc điều tra chống độc quyền hoặc sáp nhập quan trọng có khả năng ảnh hưởng đến lợi ích của bên kia. Ngoài ra, văn kiện cũng mở ra khả năng phối hợp các nỗ lực thực thi đối với những hoạt động giống nhau hoặc có liên quan mật thiết khi thấy cần thiết và phù hợp.

Mặc dù bao quát các vấn đề về quy định chống độc quyền và kiểm soát sáp nhập, thỏa thuận này lại loại trừ rõ ràng các quy định theo ngành cụ thể, chẳng hạn như Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA). Mục tiêu của tài liệu không phải là thống nhất các quy chuẩn pháp lý mà là duy trì sự tôn trọng đối với hệ thống pháp luật nội bộ của mỗi bên. Về vấn đề bảo mật, các bên cam kết bảo vệ thông tin nhạy cảm và yêu cầu sự đồng ý trước của doanh nghiệp cung cấp dữ liệu. Tuy nhiên, một bản sửa đổi đối với Đạo luật Cạnh tranh năm 2002 của Anh vào tháng 5 năm 2024 đã cho phép tiết lộ thông tin bảo mật cho các mục đích của thỏa thuận này mà không cần sự đồng ý của công ty, miễn là tuân thủ luật pháp nội địa hiện hành.

Thỏa thuận mới này được đánh giá là vượt trội hơn so với các thỏa thuận "thế hệ thứ nhất", dù nó vẫn chưa khôi phục hoàn toàn mức độ hợp tác sâu rộng như thời kỳ trước Brexit, ví dụ như thiếu vắng cơ chế hợp tác tự động hoặc các công cụ điều tra chung. Trước đó, Vương quốc Anh chỉ duy trì các thỏa thuận hợp tác tương đương dưới hình thức biên bản ghi nhớ (MoU) với Hoa Kỳ, Canada, Úc và New Zealand. Mục tiêu cốt lõi của cơ chế này là ngăn ngừa các xung đột về thẩm quyền tài phán, đồng thời hỗ trợ thực thi hiệu quả luật chống độc quyền vì lợi ích của người tiêu dùng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Việc củng cố mối quan hệ đối tác này cho thấy nỗ lực của cả Brussels và London trong việc tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng hơn. Bằng cách giảm thiểu các rào cản hành chính và tăng cường chia sẻ thông tin, cả hai bên hy vọng sẽ giải quyết tốt hơn các thách thức kinh tế toàn cầu. Sự ra đời của thỏa thuận không chỉ bảo vệ thị trường nội địa của mỗi bên mà còn đặt nền móng cho một chương mới trong quan hệ ngoại giao kinh tế giữa EU và Vương quốc Anh.