Bạch kim chạm đỉnh lịch sử: Nguồn cung khan hiếm và sự thay đổi chính sách của EU thúc đẩy giá tăng vọt

Thị trường kim loại quý toàn cầu đã chứng kiến một sự kiện lịch sử vào thứ Sáu, ngày 26 tháng 12 năm 2025, khi giá bạch kim vọt lên mức cao kỷ lục mọi thời đại. Theo một báo cáo, giá kim loại này đã đạt ngưỡng 2413,62 USD mỗi ounce tính đến 03:04 giờ GMT, đánh dấu mức tăng 8% chỉ trong phiên giao dịch. Một nguồn tin khác ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng là 6,60%. Đợt tăng giá đột biến này là đỉnh điểm của một đợt tăng trưởng mạnh mẽ: kể từ đầu năm, kim loại này đã tăng hơn 150%, thiết lập mức tăng trưởng hàng năm lớn nhất kể từ khi hãng tin Bloomberg bắt đầu thu thập dữ liệu vào năm 1987. Đáng chú ý, đà tăng trưởng hiện tại được xác lập bởi phiên tăng giá thứ mười liên tiếp, chuỗi tăng trưởng dài nhất kể từ năm 2017.

Nguyên nhân chính thúc đẩy sự tăng giá chóng mặt này là sự mất cân đối nghiêm trọng giữa cung và cầu, vốn bị trầm trọng hơn bởi những khó khăn sản xuất tại Nam Phi, quốc gia dẫn đầu thế giới về sản lượng bạch kim. Hội đồng Đầu tư Bạch kim Thế giới (WPIC) dự báo nguồn cung sẽ thiếu hụt khoảng 692.000 ounce trong cả năm 2025, đánh dấu năm thiếu hụt thứ ba liên tiếp. Tình trạng khan hiếm này đã làm cạn kiệt lượng dự trữ sẵn có tới 42%, khiến lượng dự trữ chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong chưa đầy năm tháng. Thêm vào đó, những bất ổn xoay quanh cuộc điều tra theo Mục 232 của Washington có khả năng hạn chế việc tiếp cận hơn 600.000 ounce bạch kim đang được lưu trữ tại các kho ở Hoa Kỳ, càng làm gia tăng áp lực lên thị trường.

Yếu tố then chốt thứ hai tác động đến tâm lý các nhà giao dịch là việc Ủy ban Châu Âu điều chỉnh lại chính sách liên quan đến động cơ đốt trong (ICE). Lệnh cấm hoàn toàn việc bán xe ICE mới vào năm 2035 ban đầu đã được nới lỏng, một động thái được các nhà sản xuất ô tô châu Âu như BMW, Volkswagen và Mercedes-Benz hoan nghênh. Khung pháp lý mới linh hoạt hơn yêu cầu cắt giảm 90% lượng khí thải CO₂ vào năm 2035, cho phép sử dụng nhiên liệu sinh học và nhiên liệu điện để bù đắp cho 10% lượng khí thải còn lại. Sự nới lỏng này đã hỗ trợ nhu cầu công nghiệp đối với bạch kim, kim loại được sử dụng trong bộ chuyển đổi xúc tác, bởi vì việc chuyển đổi chậm hơn sang xe điện duy trì nhu cầu đối với các hệ thống truyền động truyền thống.

Yếu tố đầu tư cũng đóng vai trò không nhỏ trong biến động giá. Dòng vốn đầu tư đã có sự dịch chuyển đáng kể ra khỏi vàng, vốn đã tăng 65% kể từ đầu năm. Trong khi đó, bạch kim, với mức tăng 120% từ đầu năm, đã vượt xa vàng về tốc độ tăng giá. Lãi suất vay mượn bạch kim cao tại London, có thời điểm lên tới khoảng 14% cho kỳ hạn một tháng, cho thấy sự ngần ngại của các chủ sở hữu trong việc bán kim loại này do nguồn cung thấp. Các nhà phân tích nhận định đang có sự cạnh tranh ba bên gay gắt giành giật kim loại này giữa Mỹ, Châu Âu và Trung Quốc, nơi hợp đồng tương lai mới được ra mắt trên Sàn giao dịch Hàng hóa Quảng Châu đã thu hút các nhà đầu cơ.

Về phía nguồn cung trong năm 2025, sản lượng khai thác sơ cấp đã giảm 5% xuống còn 5,51 triệu ounce, thấp hơn 10% so với mức trung bình trước đại dịch. Riêng tại Nga, sản lượng bạch kim đạt 677.000 ounce, giảm 1% so với năm trước. Mặc dù giá cao hơn đã thúc đẩy hoạt động tái chế thứ cấp tăng 7%, điều này vẫn chưa đủ để bù đắp cho sự sụt giảm trong khai thác. Các nhà phân tích kỹ thuật chỉ ra đà tăng trưởng theo cấp số nhân của bạch kim đã giúp kéo cổ phiếu của các công ty khai thác mỏ ra khỏi giai đoạn trì trệ kéo dài nhiều năm, ví dụ như công ty Valterra của Nam Phi. Dự kiến thị trường sẽ chỉ trở lại trạng thái cân bằng vào năm 2026 với mức thặng dư nhỏ là 20.000 ounce, tuy nhiên, điều này có thể sẽ không làm giảm bớt sự căng thẳng hiện tại trên thị trường.