Platina bereikt historisch hoogtepunt door aanbodtekort en verschuiving in EU-beleid

Op vrijdag 26 december 2025 zagen de wereldwijde grondstoffenmarkten een spectaculaire prijsstijging voor platina, dat een nieuw absoluut record vestigde. Volgens marktrapporten bereikten de noteringen van het edelmetaal tegen 03:04 GMT een piek van 2413,62 dollar per ounce. Dit betekende een stijging van 8% gedurende die handelsdag, hoewel een andere bron een toename van 6,60% rapporteerde. Deze sprong was het hoogtepunt van een aanzienlijke rally; sinds het begin van het lopende jaar was de prijs van het metaal met meer dan 150% gestegen. Dit vertegenwoordigt de grootste jaarlijkse winst sinds Bloomberg begon met het verzamelen van gegevens in 1987. Deze recente opwaartse beweging werd gekenmerkt door de tiende opeenvolgende sessie van prijsverhogingen, de langste reeks sinds 2017.

De voornaamste aanjager van deze prijsstijging was de nijpende wanverhouding tussen vraag en aanbod. Deze situatie werd verergerd door aanhoudende productieproblemen in Zuid-Afrika, de grootste platina-producent ter wereld. Het World Platinum Investment Council (WPIC) voorziet voor heel 2025 een aanbiodoverschot van circa 692.000 ounces, wat het derde opeenvolgende jaar van tekorten zou betekenen. Dit tekort heeft geleid tot een uitputting van de bovengrondse voorraden met 42%, waardoor de dekking van de vraag met voorraden minder dan vijf maanden bedraagt. Bovendien zorgt de onzekerheid rond het onderzoek van Washington onder Sectie 232 ervoor dat potentieel meer dan 600.000 ounces platina, opgeslagen in Amerikaanse magazijnen, minder beschikbaar zijn, wat de marktspanningen verder opvoert.

Een tweede cruciale factor die de stemming onder handelaren beïnvloedde, was de herziening van het beleid van de Europese Commissie met betrekking tot verbrandingsmotoren (ICE). Het oorspronkelijk geplande totale verbod op de verkoop van nieuwe ICE-voertuigen tegen 2035 is verzacht. Dit werd met open armen ontvangen door Europese autofabrikanten zoals BMW, Volkswagen en Mercedes-Benz. De nieuwe, flexibelere kaders vereisen een CO2-reductie van 90% tegen 2035, waarbij de inzet van biobrandstoffen en e-brandstoffen is toegestaan om de resterende 10% emissies te compenseren. Deze versoepeling ondersteunt de industriële vraag naar platina, dat essentieel is in katalysatoren, aangezien een vertraagde overgang naar elektrische voertuigen de vraag naar conventionele aandrijflijnen in stand houdt.

Ook de beleggingscomponent speelde een significante rol in de prijsontwikkeling. Er was een duidelijke kapitaalvlucht uit goud, dat sinds het begin van het jaar met 65% in waarde toenam. Platina, met een stijging van 120% year-to-date, heeft goud in termen van waardestijging overtroffen. De hoge financieringskosten voor platina in Londen, die voor een termijn van één maand rond de 14% schommelden, wijzen op de terughoudendheid van houders om het metaal van de hand te doen vanwege de krappe voorraden. Analisten signaleren een gespannen drieledige concurrentie om het metaal tussen de VS, Europa en China, waar recent gelanceerde futures op de Guangzhou Futures Exchange speculanten hebben aangetrokken.

Wat de aanbodzijde in 2025 betreft, zien we een daling van de primaire mijnbouwproductie met 5% tot 5,51 miljoen ounces, wat 10% onder het pre-pandemische gemiddelde ligt. De Russische productie kwam uit op 677.000 ounces, een daling van 1% ten opzichte van het voorgaande jaar. Hoewel hogere prijzen de secundaire recycling met 7% stimuleren, is dit onvoldoende om de daling in de mijnbouw te compenseren. Technische analisten wijzen op een parabolische groei van platina, die de langdurige stagnatie van aandelen van mijnbouwbedrijven, zoals het Zuid-Afrikaanse Valterra, heeft doorbroken. De markt wordt verwacht pas in 2026 een evenwicht te vinden, met een klein overschot van 20.000 ounces, wat echter de huidige marktspanningen niet zal wegnemen.