Historyczny Szczyt Platyny: Niedobory Podaży i Zmiana Kursu UE Napędzają Wzrost Cen

W piątek, 26 grudnia 2025 roku, rynki surowców odnotowały bezprecedensowy skok cen platyny, która osiągnęła nowy, absolutny rekord. Według dostępnych raportów, notowania tego metalu wzrosły do poziomu 2413,62 dolara za uncję do godziny 03:04 czasu GMT. Oznaczało to wzrost rzędu 8% w trakcie jednej sesji handlowej, choć inne źródła wskazywały na podwyżkę o 6,60%. Ten gwałtowny ruch cenowy był kulminacją trwającej hossy: od początku bieżącego roku metal ten zyskał ponad 150%, co stanowi największy roczny przyrost od momentu rozpoczęcia zbierania danych przez agencję Bloomberg w 1987 roku. Warto zaznaczyć, że obecny wzrost był dziesiątą kolejną sesją wzrostową, co jest najdłuższą taką serią od 2017 roku.

Głównym motorem napędowym tego wzrostu cen okazała się krytyczna nierównowaga między popytem a podażą. Sytuację pogorszyły poważne trudności produkcyjne w Republice Południowej Afryki, która jest największym światowym producentem platyny. Światowa Rada Inwestycyjna Platyny (WPIC) prognozuje, że deficyt podaży w całym 2025 roku wyniesie około 692 000 uncji. Będzie to już trzeci rok z rzędu, w którym rynek odnotuje niedobór. Ten chroniczny brak podaży doprowadził do uszczuplenia zapasów buforowych o 42%, co oznacza, że pokrycie bieżącego popytu rezerwami wystarcza na mniej niż pięć miesięcy. Dodatkowo, niepewność związana z dochodzeniem prowadzonym przez Waszyngton w ramach Sekcji 232 może potencjalnie ograniczyć dostęp do ponad 600 000 uncji platyny zgromadzonej w magazynach w Stanach Zjednoczonych, co dodatkowo zaostrza napięcia rynkowe.

Drugi kluczowy czynnik, który wpłynął na nastroje inwestorów, to rewizja polityki Unii Europejskiej dotyczącej silników spalinowych (ICE). Pierwotnie zakładany całkowity zakaz sprzedaży nowych samochodów z silnikami spalinowymi od 2035 roku został złagodzony. Ta zmiana została pozytywnie przyjęta przez europejskich gigantów motoryzacyjnych, takich jak BMW, Volkswagen i Mercedes-Benz. Nowe, bardziej elastyczne ramy regulacyjne wymagają redukcji emisji CO₂ o 90% do 2035 roku, dopuszczając jednocześnie wykorzystanie biopaliw i paliw syntetycznych do zrównoważenia pozostałych 10% emisji. To poluzowanie regulacji wsparło przemysłowe zapotrzebowanie na platynę, która jest niezbędna w katalizatorach, ponieważ spowolnienie tempa transformacji na pojazdy elektryczne podtrzymuje popyt na tradycyjne układy napędowe.

Równie istotną rolę w kształtowaniu dynamiki cen odegrał komponent inwestycyjny. Obserwowano wyraźny odpływ kapitału z rynku złota, które od początku roku wzrosło o 65%. Platyna, notując wzrost o 120% w tym samym okresie, zdecydowanie wyprzedziła złoto pod względem tempa aprecjacji. Wysokie koszty pożyczania platyny w Londynie, sięgające około 14% dla miesięcznego terminu, świadczą o niechęci posiadaczy do rozstania się z metalem z powodu niskich poziomów zapasów. Analitycy wskazują na intensywną, trójstronną rywalizację o dostęp do surowca między Stanami Zjednoczonymi, Europą i Chinami. Niedawno uruchomione kontrakty terminowe na Giełdzie Papierów Wartościowych w Guangzhou przyciągnęły znaczną aktywność spekulacyjną.

Sytuacja podażowa w 2025 roku charakteryzuje się spadkiem produkcji pierwotnej o 5%, do poziomu 5,51 miliona uncji. Jest to wynik o 10% niższy od średniej notowanej przed pandemią. Produkcja platyny w Rosji wyniosła 677 tysięcy uncji, co stanowi spadek o 1% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Mimo że wyższe ceny zachęciły do zwiększenia wtórnego recyklingu o 7%, ten wzrost nie jest wystarczający, by zrównoważyć spadek wydobycia. Techniczni analitycy zauważają paraboliczny trend wzrostowy platyny, który wyciągnął z wieloletniej stagnacji akcje firm wydobywczych, takich jak południowoafrykańska Valterra. Przewiduje się, że rynek powróci do równowagi dopiero w 2026 roku, kiedy to prognozowany jest niewielki nadwyżka w wysokości 20 tysięcy uncji, co jednak nie powinno znacząco rozładować obecnego napięcia na rynku.