Dünya Bankası İstanbul Kuzey Demiryolu Projesine 2 Milyar Dolar Kredi Onayı Verdi

Dünya Bankası, İstanbul'un kıtalararası lojistik kapasitesini dönüştürmeyi hedefleyen İstanbul Kuzey Demiryolu Geçişi Projesi (INRAIL) için 31 Mart 2026 tarihinde 2 milyar ABD Doları tutarında finansman sağlandığını resmen duyurdu.

Bu kredi onayı, projenin toplamda 6,75 milyar dolarlık bir koordineli uluslararası finansman paketinin temelini oluşturmaktadır; bu pakete altı Çok Taraflı Kalkınma Bankası katkıda bulunmaktadır. Projenin toplam tahmini maliyeti ise yaklaşık 8,3 milyar dolar olarak hesaplanmaktadır. Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (AYGM) tarafından yürütülecek olan girişim, Türkiye'nin Avrupa ile Asya arasındaki stratejik konumunu pekiştirme vizyonunun merkezinde yer almaktadır.

INRAIL projesinin fiziki kapsamı, 127 kilometre uzunluğunda, tamamen elektrikli ve yüksek kapasiteli bir demiryolu hattının inşasını içermektedir. Yeni hat, mevcut Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nün demiryolu geçiş alanını kullanarak İstanbul'un merkezi yerleşim bölgelerini atlayacak bir güzergah izleyecektir. Güzergah, Asya yakasındaki Gebze'den başlayıp Sabiha Gökçen Havalimanı'nı, köprüyü ve Avrupa yakasındaki İstanbul Havalimanı'nı geçerek Halkalı'da son bulacaktır. Bu, İstanbul'un iki büyük havalimanı arasında ilk doğrudan raylı bağlantıyı kuracak önemli bir özelliktir.

Güzergahın yaklaşık yarısının tünellerden inşa edilmesi planlanmakta olup, bu sayede sel, aşırı sıcaklık ve orman yangını gibi çevresel zorluklara karşı daha dayanıklı bir altyapı oluşturulması hedeflenmektedir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıklamalarına göre, bu yeni demiryolu koridorunun tamamlanmasıyla yıllık 33 milyon yolcu ve 30 milyon ton yük taşıma kapasitesine ulaşılması amaçlanmaktadır.

Mevcut durumda, Marmaray tünelinin öncelikli olarak yolcu taşımacılığına ayrılması nedeniyle Boğaz geçişinde bir darboğaz yaşanmaktadır. INRAIL'in devreye girmesiyle, Boğaz üzerindeki yıllık demiryolu yük taşımacılığı kapasitesinin mevcut yaklaşık 3 milyon tondan öngörülen 50 milyon tona yükselmesi beklenmektedir. Bu artış, Türkiye'nin lojistik verimliliğini yükseltme ve karayolu taşımacılığının çevresel etkilerini azaltma potansiyeli taşımaktadır.

Bu altyapı hamlesi, Türkiye'nin Avrasya ticaretindeki jeopolitik rolünü güçlendirme stratejisiyle uyumludur. Yeni hat, Orta Koridor (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Rotası), Türkiye-AB ve Irak Kalkınma Yolu gibi kritik uluslararası ticaret güzergahlarını kesintisiz bağlayarak Türkiye'yi ana bir lojistik merkezi olarak konumlandırmaktadır. Projenin ekonomik etkileri arasında, demiryolu koridoru boyunca yaklaşık 99 bin doğrudan istihdam yaratılması ve dolaylı etkilerle toplam istihdamın 414 bine ulaşması beklenmektedir.

Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü J. Humberto Lopez, projenin Türkiye'nin rekabet gücünü artıracağını ve büyümeyi hızlandıracağını belirtmiştir. Finansman paketine Dünya Bankası'nın yanı sıra Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), İslam Kalkınma Bankası (IsDB) ve OPEC Uluslararası Kalkınma Fonu katkıda bulunmaktadır. Dünya Bankası, projenin uygulamasını kolaylaştırmak amacıyla tek ve sadeleştirilmiş bir tedarik yaklaşımını koordine etmektedir. İhale hazırlıklarının devam ettiği projenin 2026 yılı içinde inşaat çalışmalarına başlanması beklenmektedir.