Kongo Cumhuriyeti'ndeki Kouilou Nehri Sisteminde Afrika Deniz Gergedanının Varlığı Tespit Edildi

Kongo Cumhuriyeti'ndeki Kouilou Nehri sisteminde Afrika deniz gergedanının (*Trichechus senegalensis*) varlığının doğrulanması, bölgedeki koruma çalışmaları için önemli bir gelişmedir. Bu tespit, Mallorcalı Tursiops derneği ile Jane Goodall Enstitüsü arasındaki işbirliğinin doğrudan bir sonucudur ve bu ortaklık aynı zamanda Tchinpounga Doğal Koruma Alanı'nın genişletilmesini desteklemektedir.

Araştırmacılar, nehrin bulanık suları nedeniyle karşılaştıkları zorluklara rağmen, bir anne ve yavrusunun da bulunduğu doğrudan gözlemler kaydetti. Afrika deniz gergedanı, Uluslararası Doğal Hayatı Koruma Birliği (IUCN) Kırmızı Listesi'nde 'Hassas' olarak sınıflandırılmaktadır ve en az bilinen deniz memelilerinden biri olarak kabul edilir. Bu doğrulamada kullanılan metodolojiler, türün gizemli doğasını aşmada ileri teknolojinin önemini vurgulamaktadır.

Tursiops ekibi, biyoakustik veri toplamak için hidrofonlar kullandı ve yerel personeli bu türün izlenmesi konusunda eğitti. Ayrıca, 2025 yılında yürütülen çalışmalar, eDNA (çevresel DNA) analizleri ve su altı kameraları aracılığıyla deniz gergedanının Kouilou Nehri'ndeki varlığını daha da sağlamlaştırdı. Bu bulgu bilimsel açıdan yenilikçidir, zira tür daha önce bu özel nehir kesiminde rapor edilmemişti ve bu durum, otçul sucul memelinin kırılganlığını gözler önüne sermektedir.

Kongo'da Jane Goodall Enstitüsü, Kongo Hükümeti ile ortaklaşa Tchinpounga Doğal Koruma Alanı'nın yönetimini yürütmektedir; bu alan aynı zamanda Afrika deniz gergedanının bulunduğu bir bölgedir. Bu keşif, türün genel dağılımı ve karşılaştığı tehditler bağlamında daha geniş bir öneme sahiptir. Bu tür, Senegal'den Angola'ya kadar Batı Afrika kıyısı boyunca 21 ülkeyi kapsayan geniş bir alanda yaşar ve Sahra Çölü kıyısındaki nehirler ile ekvatoral yağmur ormanlarındaki lagünler dahil olmak üzere en geniş habitat yelpazesine sahip siren türüdür.

Ancak, türün karşı karşıya olduğu başlıca tehlikeler arasında yasa dışı avlanma, balıkçılık ağlarında kazara yakalanma (bycatch) ve barajların inşası gibi insan kaynaklı tehditler yer almaktadır. Uzmanlar, barajların deniz gergedanlarını hapsettiğini ve popülasyonları izole ettiğini belirtmektedir. Bu türün korunması için tek ülke odaklı stratejiler yetersiz kalmaktadır; zira bir ülkedeki korunan bir popülasyon, başka bölgelerde avlanmaya maruz kalabilir. Afrika deniz gergedanının on üç aylık gebelik süresi ve iki ila üç yılda bir yavrulama yeteneği gibi düşük üreme hızı, popülasyonun toparlanmasını zorlaştırmaktadır. Bu yeni veriler, Kongo Nehri sisteminin bu nadir memeli için kritik bir yaşam alanı olduğunu ve koruma çabalarının bu bölgeye odaklanması gerektiğini göstermektedir.