Potwierdzono obecność zagrożonego manatawi afrykańskiego w systemie rzecznym Kouilou w Kongu

Istotne badania naukowe potwierdziły obecność manatawi afrykańskiego (*Trichechus senegalensis*) w rozległym systemie rzecznym Kouilou, zlokalizowanym w Republice Konga. To odkrycie stanowi ważny krok w ochronie tego gatunku, który jest klasyfikowany jako narażony na wyginięcie na Czerwonej Liście IUCN. Weryfikacja ta była możliwa dzięki zacieśnionej współpracy między stowarzyszeniem Tursiops z Majorki a Instytutem Jane Goodall, wspierając tym samym rozszerzenie granic Rezerwatu Przyrody Tchinpounga.

Rezerwat Tchinpounga, obejmujący około 534 km2 w nadmorskim departamencie Kouilou, jest kluczowym obszarem bioróżnorodności, zarządzanym wspólnie przez Instytut Jane Goodall (JGI) i Rząd Konga, i chroni między innymi populację szympansów. Zespół badawczy doniósł o bezpośrednich obserwacjach tych wodnych ssaków roślinożernych, w tym rzadko widywanej pary matki z młodym. Obserwacje te są szczególnie cenne z uwagi na trudności w lokalizacji manatwi w silnie mętnych wodach rzeki.

W ramach działań monitorujących, organizacja Tursiops zastosowała zaawansowane hydrofony do zbierania danych bioakustycznych, jednocześnie intensywnie szkoląc lokalny personel w zakresie technik detekcji. Najnowsze analizy przeprowadzone w 2025 roku, wykorzystujące metody takie jak eDNA (środowiskowe DNA) oraz kamery podwodne, dostarczyły dodatkowych dowodów na bytowanie manatwi w rzece Kouilou. To znalezisko jest istotne naukowo, ponieważ gatunek ten nie był dotąd odnotowany w tym konkretnym odcinku rzeki, uwypuklając nieznane fragmenty jego zasięgu występowania.

Manatwi afrykański, najmniej zbadany z czterech istniejących gatunków syren, jest wrażliwy na utratę siedlisk, a jego populacja jest szacowana na mniej niż 10 000 osobników w 21 krajach Afryki. W kontekście ochrony, naukowcy zaproponowali wdrożenie stref wykluczenia dla łodzi motorowych, co ma na celu zminimalizowanie zakłóceń akustycznych i fizycznych dla manatwi. Takie podejście, łączące naukę z danymi społecznymi, jest kluczowe dla realistycznego kierowania wysiłkami na rzecz ochrony tego roślinożernego giganta wodnego.

W sąsiednim Demokratycznym Kongo, gatunek ten występuje w estuarium rzeki Kongo do 60 km w głąb lądu w rejonie miasta Boma, gdzie częściową ochronę zapewnia Park Narodowy Lasów Namorzynowych. Działania te, w tym wykorzystanie hydrofonów, kontynuują trend w badaniach nad syrenami, gdzie monitoring akustyczny okazał się skuteczniejszy niż tradycyjne metody wizualne w mętnych wodach. Ochrona gatunku wymaga skoordynowanych działań transgranicznych, co podkreśla potrzebę długoterminowych, zorganizowanych projektów monitorowania i zarządzania.