Bevestiging Afrikaanse Zeekoe in Congolees Kouilou-systeem Onderstreept Beschermingsnoodzaak

Recent wetenschappelijk onderzoek heeft de aanwezigheid van de Afrikaanse zeekoe (*Trichechus senegalensis*) definitief vastgesteld binnen het complexe Kouilou-riviersysteem in de Republiek Congo. Deze bevestiging is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen de in Mallorca gevestigde vereniging Tursiops en het Jane Goodall Institute, een partnerschap dat tevens de uitbreiding van het nabijgelegen Tchinpounga Natuurreservaat ondersteunt. De zeekoe, die door de IUCN als Kwetsbaar is geclassificeerd, is een van de minst bestudeerde sirene-soorten, wat deze ontdekking extra gewicht geeft voor het behoud van de soort in de regio.

Onderzoekers rapporteerden directe visuele waarnemingen, inclusief de zeldzame aanblik van een moeder met kalf, een uitdaging gezien de van nature troebele wateren van de rivier. Om deze moeilijkheden te omzeilen, zette Tursiops geavanceerde bioakoestische dataverzameling met hydrofoons in, naast de intensieve training van lokaal personeel voor monitoring. Deze inspanningen zijn cruciaal, aangezien de zeekoe in dit specifieke traject van de Kouilou-rivier voorheen niet gedocumenteerd was, wat de kwetsbaarheid van dit herbivore waterzoogdier benadrukt.

De validatie van de zeekoe-populatie werd verder versterkt door recente studies uit 2025, waarbij gebruik werd gemaakt van omgevings-DNA (eDNA) en geavanceerde onderwatercamera's. Deze technologische inzet leverde beelden op van meer dan tien zeekoeien, resulterend in de eerste wereldwijde filmbeelden van *Trichechus senegalensis* in zijn natuurlijke habitat. Gedetailleerd onderzoek biedt een nauwkeurig ruimtelijk kader voor toekomstige beschermingsmaatregelen, en helpt bij het identificeren van de voorkeursgebieden van de zeekoe en de ontwikkeling van het milieu onder menselijke invloed.

Als reactie op de bevestigde aanwezigheid zijn concrete behoudsmaatregelen voorgesteld, waaronder de instelling van uitsluitingszones voor motorboten in de rivier. Soortgelijke zones, ingesteld in gebieden zoals Florida, verminderen botsingen met vaartuigen en kunnen de verstoring van de zeekoeën minimaliseren. De ecologische rol van de Afrikaanse zeekoe in de Congo-lagunes en rivieren, zoals het onderhouden van zeegrasbedden en het stabiliseren van kustomgevingen, is significant, wat de noodzaak van deze ingrepen onderstreept.

De betrokkenheid van het Jane Goodall Institute in de regio is reeds gevestigd; hun Tchimpounga Natuurreservaat, opgericht in 1992 in de Kouilou-afdeling, gebruikt de rivierwateren als natuurlijke barrière ter bescherming van meer dan 200 geredde chimpansees. De samenwerking tussen de natuurbeschermingsorganisaties voor de zeekoe en het instituut dat zich richt op primaten, wijst op een breder, geïntegreerd behoudsinitiatief in de Republiek Congo. Deze gezamenlijke inspanningen zijn essentieel om de overleving van de zeekoe veilig te stellen, een soort die ook wordt bedreigd door habitatverlies en mogelijke genetische drift.