Yüksek Mahkeme Kararı Sonrası ABD, IEEPA Tarifelerini Kaldırdı; Geçici %15 Ek Vergi Uyguladı

20 Şubat 2026'da ABD Yüksek Mahkemesi, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) uyarınca uygulanan tarifeleri geçersiz kılan bir karar verdi. Bu karar, ABD ticaret hukukunda önemli bir dönüm noktası teşkil etti ve yürütme organının ticaret yetkilerinin anayasal sınırlarını yeniden çizdi.

Kararın hemen ardından, ABD yönetimi mevzuat boşluğunu gidermek amacıyla 1974 Ticaret Yasası'nın 122. Bölümü'ne başvurarak küresel çapta geçici bir ek vergi uygulamasına geçti. Hazine Bakanı Scott Bessent, bu geçici önlemlerin, daha kalıcı stratejiler (örneğin 301. Bölüm incelemeleri) değerlendirilirken ekonomik baskıyı sürdürme amacını taşıdığını belirtti. Yasal uzmanlar, bu yeni düzenlemeyi, kalıcı stratejiler belirlenene kadar kullanılan bir "zaman sınırlı hukuki köprü" olarak nitelendirdi.

IEEPA tarifelerinin hükümsüz kılınması, ithalatçılar için yaklaşık 175 milyar doları bulan ödenmiş gümrük vergilerinin iadesi konusunda hukuki bir karmaşa yarattı. Yüksek Mahkeme, iade mekanizmasını netleştirmeyerek bu konuyu Uluslararası Ticaret Mahkemesi (CIT) gibi alt mahkemelere havale etti. Federal Temyiz Mahkemesi, 2 Mart 2026'da, Trump yönetiminin iadeleri durdurma veya erteleme talebini reddederek iadelerin önünü açtı.

1977'de yürürlüğe giren IEEPA'nın aksine, 122. Bölüm tarifeleri azami %15 oranında ve 150 günle sınırlıdır; bu sürenin sonunda Kongre'nin müdahalesi zorunludur. Başlangıçta %10 olarak duyurulan ek vergi, hızla yasal üst sınır olan %15'e yükseltildi ve 24 Şubat 2026'da yürürlüğe girdi; bu önlemlerin 24 Temmuz 2026'da sona ermesi planlanıyor. 122. Bölüm, ABD'nin "büyük ve ciddi ödemeler dengesi açıklarına" karşı hızlı bir tepki aracı olarak tasarlandı ve önceki ülke bazlı IEEPA tarifelerinden farklı olarak küresel ve ayrım gözetmeyen bir nitelik taşıyor.

Bu ani yasal geçiş, küresel tedarik zincirlerinde anlık bir etki yarattı. Eski IMF Birinci Başkan Yardımcısı Gita Gopinath, 122. Bölüm'ün tetikleyicisi olan ödemeler dengesi sorunu ile genel ticaret açığı arasındaki ayrımın kritik önem taşıdığını vurguladı. Yönetim, 150 günlük sürenin sonunda Kongre'nin uzatma oylaması yapmasını beklerken, daha önce IEEPA tarifelerini reddeden Kongre'nin bu yönde adım atma olasılığı düşük görülüyor. Yönetimin, 122. Bölüm'ü köprü olarak kullanmasının yanı sıra, 232. Bölüm ve 301. Bölüm gibi diğer yetkilere geçiş sinyali vermesi, ticaret politikasında kalıcı bir yeniden yapılanma arayışını gösteriyor.