Projekt UCSD Bada Złożoną Komunikację Psów za Pomocą Tablic Dźwiękowych

Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego (UCSD) prowadzą szeroko zakrojony projekt nauki obywatelskiej, mający na celu zweryfikowanie zdolności psów do komunikowania ludziom bardziej złożonych koncepcji za pośrednictwem tablic dźwiękowych z nagranymi słowami. Inicjatywa ta, kierowana przez Federico Rossano, profesora nadzwyczajnego w Katedrze Nauk Poznawczych UCSD i szefa Laboratorium Poznania Porównawczego, jest jednym z największych tego typu przedsięwzięć na świecie, gromadząc dane od około 10 000 psów i 700 kotów z 47 państw. Projekt zyskał rozgłos po wcześniejszych doniesieniach logopedy Christiny Hunger, której pies, Stella, opanował ponad 50 słów i potrafił tworzyć frazy do pięciu słów.

Rossano zainicjował badania, aby naukowo ocenić te doniesienia i rozwiać sceptycyzm dotyczący tego, czy psy faktycznie rozumieją słowa, czy jedynie reagują na podpowiedzi. Wstępne wyniki, opublikowane w czasopiśmie PLOS ONE, sugerują, że psy adekwatnie reagują na słowa takie jak „baw się” czy „na zewnątrz”, niezależnie od tego, czy zostały one wypowiedziane przez właściciela, czy wygenerowane przez naciśnięcie przycisku przez nieznajomą osobę. Kluczowym elementem metodologii było rygorystyczne podejście mające na celu wyeliminowanie zjawiska „Clever Hansa”, czyli nieświadomego przekazywania sygnałów przez badacza, co wymagało stosowania zdalnej analizy wideo oraz noszenia przez badaczy w domach słuchawek i okularów, aby zachować bezruch po aktywacji przycisku.

Analiza danych z tego większego projektu, obejmująca 152 psy śledzone przez 21 miesięcy i ponad 260 000 naciśnięć przycisków, wykazała, że psy celowo używają sekwencji słów, a nie działają losowo lub naśladują właścicieli. Wstępne dane wskazują, że około 65 psów regularnie korzysta z 100 lub więcej przycisków, co świadczy o potencjale zaawansowanej ekspresji, przy czym najczęściej używane są słowa związane z podstawowymi potrzebami, takimi jak „jedzenie”, „smakołyk”, „na zewnątrz” i „siusiu”. Zaobserwowano znaczące kombinacje, na przykład „na zewnątrz” plus „siusiu”, które pojawiały się częściej niż wskazywałby na to przypadek, co sugeruje kontekstowe łączenie pojęć.

Ponadto, w ramach projektu odnotowano przypadki, gdy psy używały słowa „boli” w połączeniu z częścią ciała, na przykład „brzuch boli”, po którym następowały objawy wymiotów. Takie obserwacje wskazują na zdolność do komunikowania stanów wewnętrznych, w tym bólu. Potwierdzenie tych ustaleń może radykalnie zmienić podejście do dobrostanu zwierząt, oferując psom bardziej artykułowany środek wyrazu i pogłębiając więź międzyludzką i zwierzęcą. Praca Rossano i jego współpracowników, w tym Amelii Bastos, Zachary'ego N. Houghtona i Lucasa Naranjo z CleverPet, Inc., została zaprezentowana w specjalnym programie NOVA PBS w lutym 2026 roku.