Ses Panoları ile Köpek İletişimi: Karmaşık Düşüncelerin Bilimsel İncelenmesi

Kaliforniya Üniversitesi San Diego (UCSD) bünyesinde Federico Rossano'nun yönettiği Köpek İletişimi Projesi, köpeklerin ses panoları aracılığıyla insanlara karmaşık düşüncelerini iletip iletemeyeceğini araştıran geniş çaplı bir vatandaş bilim girişimidir. Bu çalışma, hayvan davranışları ve bilişi alanında titiz bir metodoloji sunarak evcil hayvanlarla etkileşim kurma biçimlerimizi yeniden tanımlamayı hedeflemektedir. Rossano ve meslektaşlarının bu yenilikçi araştırması, Şubat 2026'da yayınlanan bir NOVA PBS özel programında ele alınmıştır.

Projenin ivme kazanmasında, konuşma patoloğu Christina Hunger'ın köpeği Stella'nın elliden fazla kelime öğrenmesiyle elde ettiği ilk başarılar etkili olmuştur. Hunger, çocuklarla yürüttüğü dil gelişimi gecikmeleri üzerine çalışmalarından edindiği deneyimleri kullanarak, Stella'ya artırıcı ve alternatif iletişim (AAC) araçlarını uygulamıştır. Erken bulgular, bazı köpeklerin bağlamsal olarak kelime kombinasyonları kullandığını, örneğin 'dışarı' ve 'tuvalet' kelimelerini bir arada kullandığını göstermektedir. Çalışmanın temel hedeflerinden biri, yalnızca uzaktan video analizi yoluyla gerçekleştirilen titiz bir süreçle, 'Clever Hans etkisi' olarak bilinen yanıltıcı koşullanma etkisini test etmektir. Bu yaklaşım, hayvanların gerçekten niyetlerini mi yoksa sadece koşullanmış tepkileri mi gösterdiklerini ayırt etmeyi sağlamaktadır.

Şu anda Rossano'nun ekibi, dünya genelinde yaklaşık 10.000 köpekten ve 700 kediden veri toplamaktadır; bu veri hacmi, elde edilen bulguların istatistiksel gücünü artırmaktadır. Çalışmaya katılan köpeklerden yaklaşık 65 tanesi, düzenli olarak 100 veya daha fazla düğmeyi kullanarak potansiyel olarak daha gelişmiş bir ifade yeteneği sergilemektedir. Bu durum, köpeklerin sadece temel ihtiyaçlarını değil, daha soyut kavramları da ifade etme kapasitesine sahip olabileceği yönündeki argümanları desteklemektedir.

Bu tür araştırmalar, hayvanlara daha açık bir ifade aracı sağlayarak hayvan refahını önemli ölçüde iyileştirme potansiyeline sahiptir. Bu teknolojik ilerlemeler, hayvanların çevreleri üzerinde daha fazla kontrol kurma ve sosyal bağlantı kurma fırsatlarını farklılaştırma potansiyeli taşımaktadır. Öte yandan, Glasgow Üniversitesi'nden Ilyena Hirskyj-Douglas'ın yürüttüğü ve 'Hayvan İnterneti' olarak adlandırılan benzer projeler, köpeklerin hareket sensörlü bir topu sallayarak görüntülü arama başlatmasını sağlamaktadır. Bu, evcil hayvanlarla dijital teknolojiyi kullanarak sosyal ağlar kurma yönündeki daha geniş bir bilimsel eğilimin parçasıdır.

Köpeklerin sebep-sonuç ilişkisi kurma yetenekleri, felsefi tartışmaların da odağında yer almaktadır. Karl Popper'ın yanlışlanabilirlik ilkesi bağlamında, köpeklerin deneyimlerinden öğrendikleri ve davranışlarını buna göre şekillendirdikleri öne sürülmektedir. Bu bilişsel kapasite, ses panosu kullanımının basit bir koşullanmanın ötesinde, gerçek bir iletişim biçimi olabileceği argümanını desteklemektedir. Bu gelişmeler, hayvanların duygusal ve bilişsel dünyalarına dair anlayışımızı derinleştirmekte ve teknoloji ile doğa arasındaki etkileşim sınırlarını zorlamaktadır.