Hooggerechtshof VS buigt zich op 9 januari over Trumps tariefbevoegdheden onder IEEPA

Op vrijdag 9 januari 2026 staat een cruciale uitspraak van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten op de rol. De zaak draait om de bevoegdheid van president Donald Trump om tarieven in te voeren middels de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) uit 1977. De zittingen, waaronder de zaken V.O.S. Selections tegen Trump en gerelateerde beroepen, concentreren zich op de constitutionele vraag of de uitvoerende macht deze wet mag gebruiken om importheffingen op te leggen zonder expliciete goedkeuring van het Congres.

De IEEPA is traditioneel ingezet om sancties op te leggen aan tegenstanders van de VS of om hun tegoeden te bevriezen. Het gebruik ervan voor het opleggen van importtarieven vormt een nieuw precedent. De betwiste tarieven werden ingevoerd nadat Trump op 20 januari 2025 opnieuw aantrad. Hieronder viel een algemene heffing van 10 procent op alle importgoederen, aangekondigd in april 2025. Meer specifiek, op 2 april 2025 vaardigde hij een decreet uit voor een algemene heffing van 10% op 'alle import van alle handelspartners', met hogere tarieven voor bepaalde naties. Deze maatregelen, samen met andere die voortkwamen uit afgekondigde noodtoestanden, zijn het onderwerp van de huidige juridische strijd.

De regering-Trump betoogt dat de IEEPA dergelijke acties toestaat, met een beroep op nationale veiligheidszorgen. Lagere rechtbanken verwierpen dit standpunt echter eerder. Zij oordeelden dat de bevoegdheid van de IEEPA om de import te 'reguleren' niet gelijkstaat aan de macht om heffingen op te leggen. Het Hof van Beroep voor het Federaal Circuit bevestigde de annulering van diverse uitvoeringsbesluiten die 'onbepaalde' heffingen oplegden op import 'uit vrijwel elk land'. Tijdens de mondelinge behandeling voor het Hooggerechtshof op 5 november 2025, toonden de rechters al scepsis over de wettigheid van deze eenzijdige stappen.

De economische implicaties van de uitspraak zijn aanzienlijk. De onder de IEEPA ingevoerde tarieven hebben miljarden dollars aan inkomsten gegenereerd. Volgens gegevens van de U.S. Customs and Border Protection (CBP) van 14 december 2025, was ongeveer 133,5 miljard dollar verzameld in verband met de IEEPA. Binnen de vijf IEEPA-tariefmaatregelen die de regering-Trump implementeerde, was op 10 december 2025 reeds 129 miljard dollar geïnd, afkomstig van circa 34 miljoen ingediende aangiften door 301.000 Amerikaanse importeurs.

Mocht het Hof deze heffingen ongeldig verklaren, dan staat de overheid voor een administratieve en financiële uitdaging. Dit omvat mogelijke terugbetalingsclaims, die door juristen op honderden miljarden dollars worden geschat. In afwachting van het oordeel hebben veel importeurs al voorzorgsmaatregelen genomen. Zij dienden in november en december 2025 beschermende vorderingen in bij de Court of International Trade (CIT) om hun recht op mogelijke terugbetaling van betaalde heffingen veilig te stellen.

CBP-vertegenwoordigers hebben aangegeven dat zij de bevoegdheid van de CIT om terugbetalingen te bevelen niet zullen betwisten mochten de tarieven onrechtmatig worden verklaard. Handelsprofessionals wijzen er echter op dat terugbetaling zelden automatisch verloopt; importeurs moeten vaak claims handhaven via protestprocedures of rechtszaken. Indien de tarieven worden vernietigd, kan de regering andere wettelijke instrumenten aanwenden, zoals Sectie 232 van de Trade Expansion Act van 1962 of Sectie 301 van de Trade Act van 1974.

President Trump had eerder verklaard dat de totale opbrengsten van zijn ingevoerde handelstarieven rond de 650 miljard dollar bedroegen. De beslissing van het Hof op vrijdag 9 januari zal ofwel de brede bevoegdheden van de president op het gebied van handelscontrole bekrachtigen, ofwel toekomstige administraties dwingen tot een striktere naleving van de scheiding der machten.