In de statige zaal van een hotel in Washington, waar normaliter zelfverzekerde pleidooien voor mondiaal partnerschap klinken, maakte Kristalina Georgieva een ongewoon vermoeide indruk. De topvrouw van het IMF riep wederom op tot eenheid te midden van aanhoudende crises, maar de voorjaarsvergaderingen van 2026 legden in plaats van doorbraken een harde waarheid bloot: multilaterale instellingen verliezen hun grip in een wereld van toenemende confrontatie.
De ministers van Financiën en centralebankpresidenten vertrokken zonder overeenstemming over cruciale kwesties zoals quotahervormingen, schuldverlichting en klimaatfinanciering. Georgieva, die bekendstaat om haar vasthoudendheid, zag hoe haar institutionele oproepen steeds vaker onbeantwoord bleven. De inzet is hoog: zonder coördinatie dreigt de wereldeconomie af te glijden naar een versnippering van regionale blokken en handelsoorlogen.
Voor Georgieva is dit geen incidenteel voorval, maar het vervolg op een lange carrière die bol staat van de paradoxen. De Bulgaarse econome, die de postcommunistische transitie aan den lijve ondervond, werkte voor de Europese Commissie, werd vervolgens CEO van de Wereldbank en trad in 2019 aan als hoofd van het IMF. Ze heeft zichzelf altijd geprofileerd als een brug tussen het Westen en het Mondiale Zuiden, terwijl ze de groene agenda en steun aan arme landen tijdens de pandemie en de oorlog in Oekraïne krachtig bevorderde.
De huidige situatie legt echter een diepe tegenstrijdigheid in haar loopbaan bloot. Hoewel Georgieva herhaaldelijk waarschuwde voor de gevaren van economische fragmentatie, is juist onder haar leiding gebleken hoe geopolitieke spanningen de legitimiteit van het IMF ondermijnen. Door het groeiende gewicht van China, de Amerikaanse scepsis tegenover multilaterale structuren en de opkomst van alternatieve verbanden zoals de BRICS+, bevindt zij zich in de rol van een bemiddelaar wiens slagkracht wordt beperkt door de belangen van de grootmachten.
Georgieva's drijfveren zijn helder: ze gelooft oprecht in een op regels gebaseerd systeem, mede gevormd door haar eigen ervaringen tijdens de transitieperiode in Bulgarije. De institutionele logica van het IMF, waar de stemverhoudingen nog steeds onevenredig in het voordeel van het Westen uitvallen, werkt haar echter tegen. Elke roep om hervorming stuit op verzet van partijen die profiteren van de huidige status quo.
Stel je een dirigent voor die probeert een orkest te leiden waarvan de helft van de muzikanten al heeft besloten om in een andere zaal een geheel ander stuk te spelen. Dit is exact hoe de inspanningen van Georgieva eruitzien: op papier erkent iedereen de noodzaak van coördinatie, maar de werkelijke besluitvorming vindt plaats tijdens bilaterale ontmoetingen of via nationale machtsmiddelen.
Dit voorval nodigt uit tot een breder perspectief. Het probleem ligt niet louter bij de persoon Georgieva of zelfs bij het IMF alleen. Het is een symptoom van een fundamentelere verschuiving: de overgang van de naoorlogse liberale orde naar een wereld waarin macht en nationaal eigenbelang opnieuw prevaleren boven collectieve afspraken. Leiders als Georgieva groeien uit tot symbolen van een vervlogen tijdperk; zij spreken nog de taal van samenwerking, maar de wereld luistert inmiddels naar een andere melodie.
De vraag is nu niet meer of Georgieva het multilateralisme kan redden. De kernvraag is of het multilateralisme zich in de huidige omstandigheden opnieuw kan uitvinden, of dat het gedoemd is een fraai maar achterhaald concept uit de vorige eeuw te blijven.
