Kiev presenteert 20-puntenplan voor vrede; Moskou's antwoord wordt op 24 december verwacht

Op dinsdag 23 december 2025 onthulde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan de pers een herziene raamwerkstructuur voor vrede, bestaande uit twintig kernpunten. Dit document is het resultaat van intensieve besprekingen met de Verenigde Staten, waaronder marathonsessies midden december, met name in Florida. Amerikaanse afgevaardigden zullen het concept van dit document naar verluidt op woensdag 24 december 2025 overhandigen aan een vertegenwoordiger van het Kremlin.

Zelensky omschreef het document als een 'basis', en benadrukte dat het een aanzienlijke evolutie vertegenwoordigt ten opzichte van het eerdere voorstel van 28 punten. Volgens de inschatting van Kiev integreert het plan bijna 90% van de oorspronkelijke Oekraïense eisen. Het onderhandelingsproces, waarbij Steve Witkoff en Jared Kushner namens de VS betrokken waren, en Roestem Oemerov en Andriy Hnatov namens Oekraïne, was gericht op het formaliseren van stappen richting een beëindiging van het conflict dat begon met de grootschalige Russische invasie in 2022.

De cruciale elementen van het nieuwe raamwerk omvatten de soevereiniteit van Oekraïne (het eerste punt) en een onvoorwaardelijke niet-aanvalsbelofte (het tweede punt). Dit laatste voorziet in een monitoringmechanisme voor de contactlijn, gebruikmakend van onbemande ruimteobservatie. Een essentieel onderdeel betreft robuuste veiligheidsgaranties, vergelijkbaar met Artikel 5 van het Noord-Atlantisch Verdrag. Deze garanties moeten worden verstrekt door de VS, NAVO-landen en de ondertekenende Europese staten. In geval van hernieuwde Russische agressie worden alle wereldwijde sancties heringevoerd en volgt een gecoördineerd militair antwoord. De garanties vervallen echter als Oekraïne een onuitgelokte aanval op Russisch grondgebied initieert.

Op defensiegebied legt het plan de omvang van de strijdkrachten van Oekraïne vast op 800.000 militairen in vredestijd. Oekraïne bevestigt zijn niet-nucleaire status, conform het Non-proliferatieverdrag. Om territoriale compromissen, die een nationaal referendum vereisen, te legitimeren, is een daadwerkelijke staakt-het-vuren van minimaal 60 dagen noodzakelijk. Het plan voorziet tevens in het houden van presidentsverkiezingen kort nadat het staakt-het-vuren van kracht wordt.

Er blijven hardnekkige geschilpunten bestaan met betrekking tot de territoriale kwesties in de regio Donetsk en de status van de kerncentrale van Zaporizja (ZNPP). Wat betreft de ZNPP stelt de Amerikaanse positie een gezamenlijk beheer voor waarbij Oekraïne, de VS en Rusland betrokken zijn; een voorstel dat Zelensky als 'niet geheel realistisch' beschouwde. Het ontwerp legt ook de eis vast dat Rusland troepen moet terugtrekken uit de bezette delen van de regio's Dnipropetrovsk, Mykolajiv, Soemy en Charkiv voordat de overeenkomst in werking kan treden.

De financiële ondersteuning voor de wederopbouw na de oorlog wordt gecoördineerd door een Vredesraad, geleid door een welzijnsadministrateur die mede wordt aangewezen door president Trump. Oekraïne streeft ernaar 800 miljard Amerikaanse dollar aan middelen aan te trekken via een mix van aandelenkapitaal, subsidies en bijdragen uit de private sector. Het succes van dit diplomatieke initiatief om het conflict te beëindigen, hangt af van de reactie van Moskou, die op 25 december 2025 wordt afgewacht.