Tiende geval van hiv-remissie geregistreerd bij patiënt uit Oslo na stamceltransplantatie

In de wereldwijde medische annalen is een buitengewone mijlpaal bereikt met de tiende gedocumenteerde klinische casus van een langdurige remissie van het humaan immunodeficiëntievirus (hiv) na een allogene transplantatie van hematopoëtische stamcellen. Deze patiënt, die internationaal de naam "Oslo-patiënt" heeft gekregen, is een 63-jarige man die een langdurig medisch traject achter de rug heeft. Hij leefde al sinds 2006 met de hiv-infectie, maar zijn gezondheidssituatie werd in 2017 aanzienlijk complexer toen bij hem een agressieve vorm van bloedkanker, bekend als het myelodysplastisch syndroom, werd gediagnosticeerd. De noodzakelijke beenmergtransplantatie die in 2020 werd uitgevoerd om deze kanker te bestrijden, leidde tot een spectaculair resultaat: niet alleen de kanker werd aangepakt, maar er ontstond ook een duurzame controle over zijn hiv-status.

De sleutel tot dit medische succes lag in de uitzonderlijke genetische samenstelling van de donor, die in dit geval de oudere broer van de patiënt was. Onderzoekers van het Oslo Universitair Ziekenhuis stelden vast dat de donor een zeldzame homozygote CCR5Δ32/Δ32-mutatie bezit. Deze specifieke genetische afwijking zorgt ervoor dat het CCR5-receptoreiwit niet functioneert; dit eiwit fungeert normaal gesproken als de cruciale toegangspoort waardoor hiv-1 de CD4+ T-cellen van het immuunsysteem kan binnendringen. Door deze natuurlijke resistentie van de donorcellen kon de patiënt, ondanks de aanzienlijke risico's van de transplantatie — waarbij de mortaliteit in het eerste jaar na de ingreep tussen de 10% en 20% ligt — twee jaar na de operatie volledig stoppen met zijn antiretrovirale therapie (ART).

Op het moment dat de resultaten werden gepubliceerd in het gezaghebbende tijdschrift Nature Microbiology op 13 april 2026, waren er in het lichaam van de patiënt geen meetbare sporen van het virus meer te vinden, wat de conclusie van een volledige remissie rechtvaardigt. Dr. Anders Eyvind Myhre, de hoofdauteur van de studie, verklaarde dat er een duidelijke daling van anti-hiv-antilichamen was waargenomen en dat de specifieke T-celrespons op het virus volledig ontbrak, wat impliceert dat het biologische geheugen van de infectie effectief is gewist. Een van de meest fascinerende aspecten van deze casus is het bereiken van "volledig chimerisme". Dit betekent dat de immuuncellen van de patiënt volledig zijn vervangen door die van de donor, niet alleen in het bloed en het beenmerg, maar zelfs in de weefsels van het maag-darmkanaal, een plek waar hiv-reservoirs normaal gesproken zeer hardnekkig in een latente toestand aanwezig blijven.

Deze doorbraak vergroot de zeer korte lijst van individuen die functioneel zijn genezen van hiv, een lijst die begon met de bekende "Berlijnse patiënt" in 2009. Hoewel de homozygote CCR5Δ32/Δ32-mutatie in Scandinavische landen vaker voorkomt dan elders — bij naar schatting één op de honderd personen — waarschuwen specialisten van het IciStem-consortium dat deze methode niet op grote schaal kan worden toegepast op de miljoenen patiënten wereldwijd. De procedure is simpelweg te riskant en invasief, getuige ook de acute graft-versus-hostreactie die de patiënt uit Oslo zelf moest overwinnen. De werkelijke waarde van deze casus ligt in de weg die het opent voor toekomstig onderzoek: de wetenschappelijke gemeenschap richt zich nu op het ontwikkelen van minder gevaarlijke methoden, zoals geavanceerde gentechnologie, om de beschermende effecten van de CCR5-mutatie kunstmatig na te bootsen.