Chính phủ của Thủ tướng Sébastien Lecornu vượt qua sóng gió chính trị sau khi kích hoạt Điều 49.3 để phê duyệt ngân sách 2026

Vào ngày 20 tháng 1 năm 2026, chính phủ thiểu số của Pháp dưới sự điều hành của Thủ tướng Sébastien Lecornu đã chính thức kích hoạt Điều 49.3 của Hiến pháp để cưỡng chế thông qua phần thu trong dự thảo ngân sách quốc gia năm 2026. Quyết định quyết liệt này được đưa ra sau nhiều tháng bế tắc tại nghị trường, khi các bên không thể tìm thấy tiếng nói chung vào cuối năm 2025, khiến quốc gia đứng trước nguy cơ không có kế hoạch tài chính chính thức. Trước khi thực hiện bước đi này, chính phủ đã phải dựa vào một đạo luật tạm thời, sao chép các thông số tài khóa của năm 2025, nhằm đảm bảo nguồn kinh phí cho các hoạt động công ích thiết yếu ngay từ những ngày đầu năm mới.

Thủ tướng Lecornu, người từng đưa ra lời hứa sẽ hạn chế tối đa việc sử dụng các đặc quyền hiến pháp, đã biện minh cho hành động của mình là cần thiết để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng tài chính toàn diện. Ông thẳng thắn cáo buộc các phe đối lập đã thực hiện chiến thuật trì hoãn và gây cản trở tiến trình lập pháp vì mục đích chính trị cá nhân. Việc áp dụng Điều 49.3 cho phép dự luật ngân sách được coi là đã thông qua mà không cần bỏ phiếu tại Hạ viện, nhưng nó cũng ngay lập tức mở đường cho các cuộc bỏ phiếu tín nhiệm. Hai bản kiến nghị không tín nhiệm đã nhanh chóng được đệ trình: một từ đảng "Tập hợp Quốc gia" của bà Marine Le Pen và một từ liên minh rộng lớn gồm các đảng cánh tả, đảng Xanh và đảng Cộng sản.

Cuộc bỏ phiếu mang tính sống còn đối với nội các đã diễn ra vào ngày 23 tháng 1 năm 2026 tại Hạ viện Pháp trong bầu không khí cực kỳ căng thẳng. Bản kiến nghị do phe cánh tả đề xuất đã nhận được sự ủng hộ của 269 nghị sĩ, con số này vẫn thấp hơn 19 phiếu so với mức đa số tuyệt đối cần thiết là 288 phiếu để có thể bãi miễn chính phủ. Trong khi đó, bản kiến nghị từ phe cánh phải của bà Le Pen chỉ thu hút được 142 phiếu thuận. Kết quả này đồng nghĩa với việc chính phủ của ông Lecornu, hoạt động dưới sự bảo trợ của Tổng thống Emmanuel Macron, đã chính thức vượt qua thử thách và tiếp tục giữ vững quyền lực hành pháp của mình.

Sự tồn tại của nội các Lecornu trong đợt sóng gió này chủ yếu nhờ vào lập trường của Đảng Xã hội (PS) khi họ quyết định không tham gia vào nỗ lực lật đổ chính phủ. Ông Olivier Faure, lãnh đạo Đảng Xã hội, xác nhận rằng các điều kiện mà đảng ông đưa ra đã được đáp ứng sau các cuộc đàm phán căng thẳng vào tuần trước. Những nhượng bộ từ phía chính phủ bao gồm cam kết duy trì chương trình bữa ăn sinh viên giá một euro và gia tăng đáng kể ngân sách cho lĩnh vực nhà ở xã hội. Đáng chú ý, đây đã là nỗ lực thứ sáu nhằm phế truất chính phủ Lecornu kể từ khi ông được bổ nhiệm sau cuộc cải tổ nội các vào tháng 10 năm 2025, cho thấy sự mong manh của nền chính trị Pháp hiện nay.

Trong khi đó, bối cảnh tài khóa của nước Pháp vẫn còn rất nhiều khó khăn và thách thức cần giải quyết. Bộ trưởng Ngân sách Amélie de Montchalin trước đó đã nhấn mạnh mục tiêu đầy tham vọng là đưa thâm hụt ngân sách năm 2026 xuống dưới ngưỡng 5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Tuy nhiên, con số này vẫn cao hơn đáng kể so với mức trần 3% mà Liên minh Châu Âu (EU) quy định cho các quốc gia thành viên. Để hiện thực hóa mục tiêu này, chính phủ dự định áp dụng một loạt biện pháp thắt chặt chi tiêu, bao gồm việc cắt giảm hai tỷ euro chi phí vận hành của các cơ quan nhà nước và kéo dài thời gian áp dụng các loại thuế đặc biệt đối với 300 tập đoàn lớn nhất đất nước. Các nhà phân tích nhận định rằng những bước đi này không chỉ nhằm ổn định tâm lý cho giới kinh doanh mà còn là tín hiệu gửi tới các đối tác EU về sự nghiêm túc của Pháp trong việc duy trì kỷ luật tài chính.

Dù đã vượt qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm, nhưng sự bế tắc chính trị tại Pháp vẫn chưa được giải quyết triệt để. Để hoàn tất việc phê duyệt phần chi tiêu còn lại của ngân sách năm 2026, chính phủ của ông Lecornu nhiều khả năng sẽ phải viện dẫn Điều 49.3 thêm một lần nữa trong tương lai gần. Văn phòng Thủ tướng đã đặt ra thời hạn chót là ngày 30 tháng 1 năm 2026 để kết thúc toàn bộ quy trình lập pháp liên quan đến ngân sách. Bà Marine Le Pen đã lên tiếng chỉ trích gay gắt chính quyền, gọi đây là hành động phản bội lại ý chí của cử tri. Toàn bộ tiến trình này một lần nữa phơi bày sự yếu thế về mặt cấu trúc của phe đa số trung dung tại Hạ viện. Việc tiếp tục lạm dụng các công cụ hiến pháp để điều hành đất nước chắc chắn sẽ là tâm điểm của các cuộc tranh luận chính trị gay gắt vào tháng 2 năm 2026, khi các chương mục còn lại của luật tài chính được đưa ra thảo luận.