Leo thang xung đột tại Trung Đông: Mỹ tấn công đảo Kharg, eo biển Hormuz bị phong tỏa thực tế

Cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông, vốn bắt đầu bùng phát từ ngày 28 tháng 2 năm 2026, đã chính thức bước sang một giai đoạn leo thang đầy kịch tính vào ngày 14 tháng 3. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận rằng Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ vừa thực hiện một trong những chiến dịch không kích quy mô lớn nhất tại khu vực này, nhắm thẳng vào Iran. Theo thông báo từ Washington, lực lượng không quân Mỹ đã vô hiệu hóa hoàn toàn hơn 90 mục tiêu quân sự chiến lược trên đảo Kharg của Iran. Tuy nhiên, phía Mỹ cũng nhấn mạnh rằng các cơ sở hạ tầng trọng yếu phục vụ việc khai thác và xuất khẩu dầu mỏ tại đây vẫn được giữ nguyên trạng và không bị hư hại sau đợt tấn công.

Những diễn biến quân sự này là lời đáp trả trực tiếp cho những căng thẳng kéo dài với chính quyền Iran, hiện đang dưới sự điều hành của tân lãnh đạo Mojtaba Khamenei. Ông là con trai của cố Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người được báo cáo là đã bị thương trong các đợt tấn công khởi đầu của cuộc chiến. Trong khi Tehran tiếp tục duy trì các hoạt động quân sự, họ cũng đang đẩy mạnh các chiến dịch thông tin bất đối xứng nhằm kiểm soát dư luận. Nhà báo Shayan Sardarizadeh từ BBC Verify đã ghi nhận việc lan truyền các hình ảnh được dàn dựng của Mojtaba Khamenei có gắn dấu chìm kỹ thuật số Google SynthID. Điều này cho thấy nỗ lực của Tehran trong việc xây dựng các kịch bản tuyên truyền nội bộ nhằm đối phó với áp lực quân sự ngày càng gia tăng từ phương Tây.

Hệ quả kinh tế nặng nề nhất của sự leo thang này chính là tình trạng phong tỏa thực tế tại eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ tiêu thụ hàng ngày trên toàn thế giới. Theo các báo cáo mới nhất, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển này đã sụt giảm một cách chóng mặt: từ 1.229 lượt quá cảnh vào tháng 3 năm 2025 xuống chỉ còn vỏn vẹn 77 lượt tính đến giữa tháng 3 năm 2026. Sự đứt gãy nghiêm trọng này đã khiến thị trường dầu mỏ rơi vào tình trạng hỗn loạn chưa từng thấy. Giá cước thuê tàu siêu tải VLCC dùng để lưu trữ dầu đã tăng vọt lên mức 500.000 đô la Mỹ mỗi ngày, cao gấp gần mười lần so với cùng kỳ năm ngoái. Chuyên gia phân tích Igor Isaev từ Mind Money cảnh báo rằng nếu tình trạng phong tỏa hoàn toàn kéo dài quá ba tuần, giá dầu Brent có thể vượt ngưỡng 150 đô la mỗi thùng, tạo ra một cú sốc năng lượng tương đương với cuộc khủng hoảng dầu mỏ lịch sử năm 1973.

Để đáp trả các hành động quân sự của Mỹ, phía Iran đã tiến hành một cuộc tấn công bằng tên lửa nhắm vào bãi đáp trực thăng của Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Baghdad, đồng thời sử dụng máy bay không người lái để tấn công một cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại Fujairah, thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Tại Lebanon, tình hình cũng không kém phần bi đát khi Bộ Y tế nước này báo cáo ít nhất 26 nhân viên y tế đã thiệt mạng kể từ ngày 2 tháng 3 năm 2026 do các đợt pháo kích trả đũa từ phía Hezbollah. Nhóm vũ trang này cáo buộc Israel đã cố tình nhắm mục tiêu vào các xe cứu thương đang làm nhiệm vụ. Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến ngày 11 tháng 3, đã có 25 vụ tấn công trực diện vào các dịch vụ y tế tại Lebanon, khiến 16 người tử vong và 29 người khác bị thương.

Trên mặt trận ngoại giao và quân sự quốc tế, Tổng thống Trump đã gửi lời kêu gọi tới các cường quốc bao gồm Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương quốc Anh, yêu cầu các nước này điều động tàu chiến phối hợp để đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển. Hiện tại, Mỹ đang khẩn trương điều động thêm 2.500 lính thủy đánh bộ cùng một tàu đổ bộ để tăng cường lực lượng tại khu vực. Cùng lúc đó, có thông tin cho rằng Iran đang xem xét phương án chỉ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển nếu các giao dịch dầu thô được thanh toán bằng đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc, một động thái rõ rệt nhằm phi đô la hóa các hoạt động vận tải quốc tế. Trong bối cảnh giá cước vận tải tăng cao, tập đoàn Sinokor của Hàn Quốc, đơn vị kiểm soát tới 40% đội tàu không chính thức, đang đứng trước cơ hội thu lợi nhuận khổng lồ từ sự biến động của thị trường.

Sự mở rộng về mặt địa chính trị của cuộc xung đột còn được khẳng định qua tuyên bố của Ibrahima Azizi, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran. Ông cho rằng Ukraine, với sự hỗ trợ từ Israel, đã trở thành một mục tiêu quân sự hợp pháp của Iran theo Điều 51 của Hiến chương Liên Hợp Quốc. Trong khi đó, ông Andriy Kovalenko, người đứng đầu Trung tâm Chống Tin giả của Ukraine, đã nhắc lại mối quan hệ hợp tác quân sự lâu đời giữa Iran và Nga, đặc biệt là việc cung cấp máy bay không người lái Shahed từ năm 2022. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz khẳng định các chiến dịch quân sự sẽ tiếp tục được triển khai mà không có bất kỳ giới hạn nào về thời gian. Tuy nhiên, theo các nguồn tin từ Mark Halperin, Tổng thống Trump dường như chỉ dành ra một cửa sổ thời gian khoảng 30 ngày trước khi các chi phí và áp lực nội bộ có thể vượt qua những lợi ích chiến lược mà cuộc chiến này mang lại.