Buồn Chán Thúc Đẩy Ăn Uống Theo Cảm Xúc, Liên Quan Đến Yếu Tố Di Truyền

Một nghiên cứu gần đây tại Tây Ban Nha xác định cảm giác buồn chán không chỉ là một trạng thái tinh thần mà còn là một yếu tố nguy cơ trao đổi chất đáng kể, có mức độ ảnh hưởng tương đương với việc tiêu thụ quá nhiều đường. Hiện tượng ăn uống theo cảm xúc, thường liên quan đến việc lựa chọn các thực phẩm siêu chế biến, xảy ra khi bộ não tìm kiếm sự giải phóng dopamine nhanh chóng để đối phó với sự nhàm chán. Nhu cầu tìm kiếm khoái cảm tức thời này vô tình bỏ qua các lựa chọn dinh dưỡng lành mạnh hơn, dẫn đến chế độ ăn uống kém chất lượng và gia tăng cân nặng không mong muốn. Việc xác định mối liên hệ này cung cấp góc nhìn sâu sắc về cơ chế điều chỉnh cảm xúc thông qua hành vi ăn uống.

Thói quen ăn uống vào ban đêm đặc biệt gây hại, nhất là đối với những cá nhân tại Tây Ban Nha mang biến thể gen MTNR1B. Biến thể di truyền này làm suy giảm khả năng dung nạp glucose của cơ thể khi ăn muộn, vì việc nạp năng lượng thường trùng hợp với thời điểm cơ thể có nồng độ melatonin cao, từ đó gây rối loạn nhịp sinh học tự nhiên. Rối loạn nhịp sinh học, bao gồm cả việc thức khuya, đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 lên 32% theo một nghiên cứu của Scheer FA et al. trên PNAS năm 2009. Sự không khớp giữa đồng hồ sinh học bên trong và lịch trình sinh hoạt hàng ngày có thể làm lệch nhịp sinh học, ảnh hưởng đến các hệ thống cơ quan, bao gồm cả quá trình trao đổi chất.

Để đối phó với những tác động tiêu cực này, các biện pháp can thiệp dinh dưỡng là cần thiết, trong đó việc tăng cường chất xơ từ rau củ và trái cây là một hướng đi được hỗ trợ bởi các phát hiện từ nghiên cứu PREDIMED. Chế độ ăn Địa Trung Hải, vốn ưu tiên các thực phẩm tươi sống và hạn chế đồ chế biến công nghiệp, khi được bổ sung bằng Dầu Ô Liu Nguyên Chất hoặc các loại hạt, sẽ thúc đẩy cảm giác no kéo dài, từ đó giúp kiểm soát cơn thèm ăn vặt không lành mạnh. Chế độ ăn này, lấy cảm hứng từ ẩm thực truyền thống của các quốc gia như Hy Lạp, Pháp, Tây Ban Nha và Ý, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa là chế độ ăn lành mạnh, ưu tiên rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và chất xơ.

Các chuyên gia khuyến nghị nên thiết lập các thói quen ăn uống cố định, chẳng hạn như ăn tối sớm, để kéo dài thời gian nhịn ăn qua đêm một cách tự nhiên và giảm thiểu cơ hội cho hành vi ăn uống vô thức. Việc duy trì một lịch sinh hoạt ổn định, bao gồm cả giờ ngủ và giờ ăn uống đúng giờ, giúp kiểm soát glucose tốt hơn so với những người có lịch sinh hoạt thất thường. Ngoài ra, bằng chứng cho thấy các rối loạn ăn uống tâm thần có cơ sở di truyền, nghĩa là một người có thể thừa hưởng khuynh hướng phát triển các chứng như chán ăn tâm thần, mặc dù đây là sự tương tác phức tạp giữa nhiều gen và các yếu tố không di truyền.

Việc áp dụng các nguyên tắc của Chế độ ăn Địa Trung Hải, như thay thế chất béo xấu bằng chất béo tốt như dầu ô liu, có thể giúp cải thiện mức cholesterol và giảm viêm, một yếu tố thúc đẩy tích tụ mỡ nội tạng. Các thực phẩm có nguồn gốc thực vật trong chế độ này rất giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất phytochemical có tác dụng chống viêm mạnh mẽ. Trong khi đó, các nghiên cứu về rối loạn dung nạp glucose, tình trạng không dung nạp carbohydrate, cho thấy nó có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm cho bệnh đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường thai kỳ ở phụ nữ mang thai. Việc thiết lập thói quen ăn uống điều độ và khoa học, như ăn tối nhẹ và ít tinh bột vào khoảng 19 giờ, có thể hỗ trợ đồng bộ hóa hormone insulin và cải thiện độ nhạy insulin. Cân bằng giữa nhu cầu tâm lý và sinh lý thông qua các thói quen lành mạnh là chìa khóa để giảm thiểu tác động tiêu cực của sự buồn chán lên sức khỏe trao đổi chất.