Rùa Khổng Lồ Floreana Trở Lại Quần Đảo Galapagos Sau Gần Hai Thế Kỷ Biến Mất

Rùa khổng lồ đang tuần hành trở lại trên Đảo Floreana thuộc quần đảo Galápagos, đánh dấu sự kiện lịch sử sau gần hai thế kỷ tuyệt chủng do nạn săn bắt cá voi. Vào ngày 20 tháng 2 năm 2026, chính xác 158 cá thể rùa non thuộc dòng dõi Floreana đã được tái thả về môi trường sống nguyên thủy của chúng, một cột mốc quan trọng trong Dự án Phục hồi Sinh thái Floreana đầy tham vọng tại quần đảo Ecuador này. Sự kiện này là sự khởi đầu cho việc tái thiết lập các quy trình sinh thái đã vắng bóng gần 200 năm.

Quá trình đưa những sinh vật này trở lại là kết quả của nhiều thập kỷ nỗ lực khoa học, bắt đầu từ khám phá bất ngờ vào năm 2008 về một quần thể rùa hậu duệ trên Núi lửa Wolf thuộc Đảo Isabela. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra những cá thể mang hình dáng mai yên ngựa, đặc trưng của loài Floreana, khác biệt so với mai hình vòm của các loài rùa bản địa Isabela, gợi ý về sự di cư do ngư dân mang chúng đến. Từ năm 2017, một chương trình “lai tạo ngược” đã được khởi xướng trên Đảo Santa Cruz, nơi các chuyên gia đã chọn lọc 23 cá thể lai có quan hệ di truyền gần nhất với phân loài Floreana đã tuyệt chủng để tái tạo lại chúng. Đến năm 2025, chương trình này đã cho ra đời hơn 600 cá thể rùa con, và nhiều trăm cá thể đã đủ lớn để được thả về hòn đảo tổ tiên của mình.

Những con rùa non được tái thả, có độ tuổi từ 8 đến 13, đã được theo dõi cẩn thận cho đến khi chúng đạt kích thước an toàn để tồn tại trong môi trường hoang dã. Sự trở lại của những loài được coi là loài chủ chốt và kỹ sư sinh thái này là tối quan trọng đối với sự phục hồi của Floreana. Vai trò của chúng bao gồm việc phân tán hạt giống trên khắp địa hình núi lửa, mở ra các môi trường sống và khôi phục các quá trình sinh thái bị gián đoạn kể từ khi loài này bị xóa sổ vào những năm 1840 do hoạt động săn bắt cá voi. Hugo Mogollón, Chủ tịch và Giám đốc điều hành của Galápagos Conservancy, nhấn mạnh rằng việc đưa về một dòng dõi phản ánh gần gũi nhất với loài nguyên bản là nền tảng khoa học quan trọng cho việc phục hồi hệ sinh thái.

Việc tái thả rùa này là bước đầu tiên trong Dự án Phục hồi Sinh thái Floreana, một sáng kiến đa thập kỷ, hợp tác giữa Tổng cục Vườn quốc gia Galápagos và nhiều tổ chức bảo tồn khác, bao gồm cả sự tham gia của cộng đồng dân cư khoảng 160 người trên đảo. Dự án này cũng bao gồm việc loại bỏ các loài xâm lấn, một chương trình đã bắt đầu từ năm 2023 và đã loại bỏ phần lớn chuột và mèo hoang, dọn đường cho sự trở lại của rùa. Sự thành công của nỗ lực này, được hỗ trợ bởi dữ liệu vệ tinh từ NASA giúp xác định các khu vực có nguồn thức ăn và nước dồi dào, được xem là hình mẫu toàn cầu cho việc phục hồi các hòn đảo bị ảnh hưởng.

Sự phục hồi hệ sinh thái này còn mang lại lợi ích cho các loài bản địa khác; ví dụ, sự suy giảm số lượng chuột đã giúp loài gà nước Galápagos tái xuất hiện trên đảo sau lần ghi nhận cuối cùng từ chuyến thăm của Darwin năm 1835, cùng với sự hồi sinh của các quần thể chim sẻ đất và tắc kè bản địa. Sự trở lại của rùa khổng lồ được kỳ vọng sẽ củng cố mối liên kết đất liền-biển trên Floreana; thông qua việc phân tán hạt giống và tạo môi trường sống, chúng cải thiện điều kiện làm tổ và kiếm ăn cho các loài chim, và quần thể chim biển khỏe mạnh sẽ mang chất dinh dưỡng trở lại đất liền, tăng cường sự kết nối giữa các hệ sinh thái trên cạn và dưới biển.

Veronica Mora, đại diện cộng đồng Floreana, nhận định rằng thời khắc này đánh dấu một bước tiến quan trọng hướng tới một tương lai nơi bảo tồn và phúc lợi cộng đồng song hành, vì sinh kế của họ phụ thuộc vào sức khỏe của hòn đảo. Trong khi đó, các nông dân trên đảo cũng báo cáo thu hoạch được cải thiện đáng kể kể từ khi số lượng chuột giảm mạnh. Việc xây dựng một quần thể tự duy trì sẽ cần thời gian, vì những cá thể này sẽ đạt đến tuổi trưởng thành về mặt sinh dục vào khoảng 25 tuổi, nhưng các nhà bảo tồn tự tin vào thành công lâu dài của dự án, với kế hoạch quản lý thích ứng theo diễn biến thực tế.