AB Adalet Divanı'ndan Kritik Karar: Havayolları İptal Edilen Uçuşlarda Aracı Komisyonlarını da İade Edecek

Ocak 2026'nın ortalarında yürürlüğe giren Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) kararı, havayolu taşımacılığında yeni bir dönem başlattı. Bu karar uyarınca, uçuş iptalleri durumunda havayolu şirketleri, yolculara sadece bilet bedelini değil, çevrimiçi acenteler gibi üçüncü taraf aracılara ödenen tüm komisyon ve hizmet bedellerini de içeren tam tutarı iade etmekle yükümlü kılındı. AB'nin en yüksek yargı organı tarafından verilen bu hüküm, geçmişteki hukuki belirsizlikleri ortadan kaldırırken Avrupa hava taşımacılığı sektöründe tüketici haklarını önemli ölçüde güçlendiriyor.

Söz konusu karar, iade kapsamının sınırlarına dair uzun süredir devam eden bir ihtilafı da nihayete erdirdi. Artık Lufthansa, Air France, KLM, Qatar Airways, Emirates ve American Airlines gibi 261/2004 sayılı AB Tüzüğü kapsamında faaliyet gösteren tüm havayolları, müşteriye sadece temel tarifeyi değil, ödenen toplam meblağı tazmin etmek zorunda kalacak. Adalet Divanı, havayolu şirketinin bilet satışı için bir aracı kullanması durumunda, acente tarafından alınan komisyonun biletin toplam fiyatının ayrılmaz bir parçası olduğuna ve dolayısıyla "kaçınılmaz" bir bileşen olarak tam iadeye tabi tutulması gerektiğine hükmetti.

Bu düzenleme, özellikle son dönemde yaşanan büyük ölçekli uçuş aksaklıkları göz önüne alındığında acil bir pratik öneme sahip bulunuyor. Almanya, Fransa, İspanya, İtalya, Belçika ve Hollanda gibi AB üyesi ülkeler tarafından hızla uygulamaya konulan bu düzenleyici önlemler, Ocak 2026 ortasındaki hava olaylarıyla daha da kritik hale geldi. O dönemde etkili olan sert kış koşulları, 14 Avrupa ülkesinde 3.700'den fazla gecikmeye ve 400 uçuş iptaline yol açmıştı. Yeni düzenleme, bu tür kitlesel olayların ardından daha şeffaf ve adil tazminat mekanizmaları oluşturmayı hedefliyor.

Kararın en can alıcı noktalarından biri, üçüncü taraflar aracılığıyla ödenen ücretlerin sorumluluğuna dair getirilen netliktir. Ocak 2026 tarihli yeni karar, havayolu şirketinin acente komisyonunu iade etmesi için bu komisyonun tam miktarını önceden bilmesi gerektiği yönündeki eski kısıtlamayı ortadan kaldırdı. Artık bir havayolu şirketi bilet satış yetkisini bir acenteye devretmişse, komisyonun tam miktarını bilip bilmemesi tam iade yükümlülüğünü değiştirmiyor. Bu durum, satış kanalından bağımsız olarak havayollarını hizmet aksaklıklarından tam finansal sorumlu tuttuğu için yolcular adına kazanılmış büyük bir zafer olarak nitelendiriliyor.

11 Şubat 2004 tarihinde kabul edilen 261/2004 sayılı AB Tüzüğü, uçağa kabul edilmeme, iptal veya uzun süreli gecikme durumlarında yolcu haklarını düzenlemektedir. Adalet Divanı'nın bu son yorumu, tüzüğün koruyucu işlevini önemli ölçüde genişletmektedir. Uçuş iptaliyle karşılaşan yolcuların, iadelerinin sadece temel uçuş maliyetini değil, aracılara ödenen tüm ek ücretleri de kapsadığından emin olmak için ödemelerini dikkatle kontrol etmeleri tavsiye ediliyor. Avrupa hukuk sistemi, karmaşıklaşan modern rezervasyon piyasası koşullarında seyahat edenlerin en üst düzeyde korunmasını sağlama konusundaki kararlılığını bir kez daha kanıtlamış oldu.