Küresel Makarna Pazarında İtalya'nın Üretim ve Tüketimdeki Baskın Konumu

Makarna, besin değeri ve üretim hacmi açısından dünya mutfaklarının temel gıdalarından biri olmayı sürdürmektedir. Buğday bazlı temel gıda maddesi, uzun raf ömrü ve soslarla uyumu sayesinde küresel ölçekte artan bir taleple karşı karşıyadır. Mevcut veriler, İtalya'nın hem tüketim hem de üretim metriklerinde tartışmasız bir liderlik sergilediğini göstermektedir.

İtalyanlar, köklü mutfak geleneklerinin bir parçası olarak, yıllık kişi başına 23,3 kilogram gibi yüksek bir seviyede makarna tüketimi gerçekleştirmektedir. Bu rakam, makarnanın İtalyan sofrasındaki merkezi konumunu pekiştirmektedir. Avrupa ülkeleri arasında Yunanistan, 12,2 kilogramlık kişi başı tüketimle öne çıkarken, bu performansıyla küresel sıralamada İtalya, Tunus ve Venezuela'nın ardından dördüncü sırada yer almaktadır. Avrupa Birliği (AB) genelinde ise, son raporlama döneminde toplam makarna tüketimi 4 milyon tonu aşmıştır.

Üretim cephesinde de İtalya'nın egemenliği belirgindir. İtalya, Avrupa Birliği'nin toplam makarna üretiminin %69'unu tek başına karşılayarak 4,2 milyon tonluk bir çıktıya ulaşmıştır. Bu üretim, İspanya'nın 367 bin ton (%6) ve Almanya'nın 290 bin ton (%5) ile takip ettiği AB makarna üretim manzarasında İtalya'nın baskınlığını ortaya koymaktadır. 2024 verilerine göre AB ülkeleri toplamda 6 milyon ton makarna üretmiştir; bu üretimin büyük bir kısmı İtalya'nın katkısıyla gerçekleşmiştir.

İtalyan makarna endüstrisinin küresel pazardaki etkinliği ihracat rakamlarına da yansımaktadır. İtalyan makarna ihracatı, geçen tam yıl bazında 2,2 milyon ton hacme ulaşmış ve bu artış eğilimi takip eden yılın ilk yarısında da devam etmiştir. Buna karşın, Türkiye gibi yükselen pazarlar da dikkat çekmektedir; Türkiye'nin makarna ihracatının geçen yıl yaklaşık 1 milyon 370 bin ton civarında olduğu belirtilmektedir. Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı Aykut Göymen'e göre, Türkiye üretim ve ihracatta İtalya'nın ardından ikinci sırada yer almaktadır ve Türk makarnası 166 ülkeye ulaşmaktadır.

Pazar stratejilerindeki farklılıklar, ihracat coğrafyalarına bakıldığında belirginleşmektedir: Türkiye'nin AB'ye ihracatı yaklaşık 20 bin ton civarındayken, İtalya ihracatının yaklaşık %60'ını Avrupa ülkelerine yönlendirmektedir. Türkiye'deki kişi başı tüketim 8 kilogram civarında olup, bu rakam İtalya'nın 21 kilogramlık tüketiminin gerisinde kalarak Türkiye'yi bu alanda dünyada sekizinci sıraya konumlandırmaktadır. Küresel pazarda, 2023 yılında dünya makarna üretimi 17 milyon tonu aşarken, 2025 sonunda 17,3 milyon ton seviyesine çıkması öngörülmektedir. Bu bağlamda, İtalya'nın AB'deki üretim hakimiyeti ve küresel tüketimdeki öncü rolü, makarnanın uluslararası gıda ticaretindeki stratejik önemini vurgulamaktadır.