Gemini ve Europa Clipper Teleskoplarının Jüpiter Yakın Geçişi Öncesinde 3I/ATLAS Kuyruklu Yıldızını Senkronize Gözlemleri

Temmuz 2025'te keşfedilen yıldızlararası kuyruklu yıldız 3I/ATLAS (C/2025 N1 (ATLAS)), gökbilimciler için Güneş Sistemi'nin ötesinde oluşmuş ilkel materyali inceleme konusunda nadir bir fırsat sunuyor. 2017'deki 1I/ʻOumuamua ve 2019'daki 2I/Borisov'dan sonra onaylanan üçüncü yıldızlararası ziyaretçi olan bu cismin, yedi milyar yıla kadar yaşında olabileceği tahmin ediliyor. Bu durum onu, Güneş'ten bile daha yaşlı olabilecek, gözlemlenen en eski potansiyel cisim yapıyor. Kuyruklu yıldız, 29 Ekim 2025'te günberi noktasından (perihelion) geçti ve 19 Aralık 2025'te Dünya'ya yaklaşık 269 milyon kilometre (1,8 AB) mesafeden en yakın yaklaşımını gerçekleştirdi. Önümüzdeki yakın Jüpiter geçişi ise 16 Mart 2026 için planlandı; bu sırada kuyruklu yıldız, gaz devinden yaklaşık 53,6 milyon kilometre uzaklıktan geçecek ve yörüngesi, onu Güneş Sistemi'nden dışarıya doğru hiperbolik bir yola saptırarak kesin olarak değişecek.

Yer tabanlı ve uzay tabanlı araçların eş zamanlı çabaları, 2025 yılının sonlarında değerli verilerin toplanmasını sağladı. Hawaii'deki Gemini North Teleskobu, 26 Kasım 2025'te kuyruklu yıldızın ayrıntılı görüntülerini ve spektrumlarını kaydetti; bu gözlemler, buzlu çekirdeğin etrafındaki gaz ve toz bulutu olan kompakt bir komayı ortaya çıkardı. Eş zamanlı olarak, 6 Kasım 2025'te Jüpiter'e doğru yol almakta olan NASA'nın Europa Clipper uzay aracı, yaklaşık 164 milyon kilometre mesafeden gözlemler gerçekleştirdi. Clipper'ın bünyesindeki ve başlangıçta Europa'yı incelemek üzere tasarlanmış olan Europa-UVS aracı, gaz ve toz oranları dahil olmak üzere koma bileşimi hakkında veri toplamak amacıyla kullanıldı.

Europa Clipper'ın gözlemleri, kuyruklu yıldızın yörüngesinin aracın Güneş ile kuyruklu yıldız arasına girmesi nedeniyle benzersiz bir bakış açısı sundu. Bu durum, UVS'nin Güneş etkisinin yer tabanlı gözlemleri zorlaştırdığı bir zamanda, kuyruklu yıldızın kuyruklarını 'akış yönünde' yakalamasına olanak tanıdı. Cihaz, kuyruklu yıldızın günberi geçişinden sonra yüksek aktivite (gaz çıkışı) döneminde olduğuna dair kanıtlar sunarak oksijen ve hidrojen gibi elementleri tespit etti. Kapsamlı incelemenin bir parçası olarak, 3I/ATLAS'tan gelen radyo sinyalleri de tespit edildi; bu sinyallerin istatistiksel anlamlılık düzeyi 10 sigma'yı aştı ve bu, muhtemelen toz veya plazma süreçleriyle ilişkili radyo emisyonunun bilimsel olarak doğrulanması anlamına geliyordu. Ancak, Breakthrough Listen projesi kapsamında 18 Aralık 2025'te Green Bank Teleskobu kullanılarak yapılan aramada herhangi bir yapay teknolojik imza bulunamadı.

Bilim camiasında, küçük bir miktar yerçekimi dışı ivmelenme ve renk değişimleri de dahil olmak üzere anormalliklerin doğası tartışılmaya devam ediyor. Bu durum, özellikle Avi Loeb tarafından dile getirilen olası teknolojik köken spekülasyonlarını ateşledi. Bununla birlikte, tespit edilen teknolojik imzaların yokluğuyla desteklenen baskın fikir birliği, olayın doğal bir astrofiziksel fenomen olduğu yönünde ısrar ediyor. Bazı araştırmalar, artan karbon monoksit ve karbondioksit içeriğine sahip alışılmadık kimyasal bileşimin, cismin yıldızlararası uzayda milyarlarca yıl boyunca galaktik kozmik ışınlara maruz kalmasının bir sonucu olabileceğini öne sürüyor.

Harvard (Avi Loeb), NASA (Europa Clipper, Juno) gibi kurumların çabalarını koordine etmesi, uluslararası işbirliğinin yüksek seviyesini gözler önüne seriyor. Halihazırda Jüpiter yörüngesinde bulunan Juno sondasının varlığı, onu Mart 2026'daki 3I/ATLAS yakın karşılaşması için potansiyel gözlemci konumuna getiriyor. Kuyruklu yıldızın Jüpiter ile yaşadığı kütleçekimsel etkileşim sonrası geçişini tamamlamasıyla, 2025 sonlarında toplanan veriler, en yaşlı yıldızlararası maddenin bileşimi ve dinamiği hakkında bilgi edinmek açısından kritik önem taşımaktadır.