Belarus, Merkez Bankası ve HTP Denetiminde «Kripto Banka» Dönemini Başlattı

Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, 16 Ocak 2026 tarihinde finansal sistemde devrim niteliğinde bir adım atarak, «Kripto Bankalar ve Dijital İşaretler (Tokenlar) Alanındaki Belirli Kontrol Meseleleri Hakkında» başlıklı 19 Sayılı Kararnameyi imzaladı. Bu yeni yasal düzenleme, dijital varlık operasyonlarını geleneksel bankacılık ekosistemiyle birleştirmeyi hedefleyen «kripto banka» adlı yeni bir kurumsal kategoriyi resmen hayata geçirdi. Çift denetim mekanizması altında faaliyet gösterecek olan bu yapılar, Belarus'un finansal bilişim teknolojileri alanındaki küresel rekabet gücünü artırmayı ve yenilikçi finansal ürünler için yasal bir koruma kalkanı oluşturmayı amaçlıyor.

19 Sayılı Kararname'nin getirdiği hükümlere göre, bir kuruluşun kripto banka statüsü kazanabilmesi için anonim şirket yapısında olması, Yüksek Teknoloji Parkı (HTP) bünyesinde yerleşik bir sakin (rezident) olarak faaliyet göstermesi ve Belarus Ulusal Bankası tarafından yönetilen özel bir sicile kaydedilmesi şart koşuluyor. Bu kurumlar, dijital token kullanımıyla ilgili faaliyetleri; standart bankacılık işlemleri, ödeme hizmetleri ve hesaplaşma fonksiyonlarıyla birleştirme konusunda münhasır yetkilere sahip olacaklar. Ulusal Banka Yönetim Kurulu Birinci Başkan Yardımcısı Aleksandr Egorov, bu işlevsel entegrasyonun küresel piyasalar için büyük bir önem taşıdığını ve fintech dünyasında uzun süredir beklenen en kritik düzenlemelerden biri olduğunu ifade etti.

Yeni düzenleme çerçevesinde oluşturulan denetim mimarisi, hem Belarus Ulusal Bankası'na hem de HTP Gözetim Kurulu'na sorumluluk yükleyen ikili bir kontrol yapısına dayanıyor. Kripto bankalar, banka dışı kredi ve finans kuruluşları için geçerli olan tüm katı yasal gerekliliklere uymakla yükümlü kılındı. Bu kapsamda; sermaye yeterlilik rasyoları, kapsamlı risk yönetimi sistemleri, kara para aklamanın önlenmesi ve terörizmin finansmanı ile mücadele (AML/CFT) prosedürleri ile tüketici haklarının korunması gibi hayati standartlar ön planda tutuluyor. Ayrıca, HTP Gözetim Kurulu tarafından alınan kararların harfiyen yerine getirilmesi, bu bankaların faaliyetlerini sürdürebilmeleri için zorunlu bir kriter olarak belirlendi.

Bu stratejik hamle, Belarus'un dijital ekonomiyi yasallaştırma yolundaki önceki girişimlerinin mantıklı bir devamı olarak görülüyor. Özellikle Aralık 2017'de imzalanan ve token işlemlerine hukuki bir zemin hazırlayarak HTP üyelerine önemli vergi avantajları sunan «Dijital Ekonominin Geliştirilmesi Hakkında» 8 Sayılı Kararname, bu sürecin temel taşını oluşturmuştu. Cumhurbaşkanı Lukaşenko, daha önce yaptığı açıklamalarda, özellikle yurt dışı kripto borsaları üzerinden gerçekleştirilen ve yatırımcıların fonlarını geri alamamasıyla sonuçlanan mağduriyetlerin önüne geçmek için şeffaf bir kontrol mekanizmasının gerekliliğine vurgu yapmıştı. Kripto işlemlerinin düzenlenmiş bir bankacılık ortamına taşınmasıyla, kullanıcılara geleneksel finans kurumlarının sunduğu güven ile dijital işlemlerin hızı bir arada sunulmuş olacak.

Belarus Ulusal Bankası, üye ülkeler arasındaki farklı düzenleme yaklaşımlarını dikkate alarak, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) içerisinde uyumlu bir normatif altyapı oluşturma niyetini de ortaya koydu. Cumhurbaşkanlığı makamı, geçmiş dönemlerde sanal ödeme sistemlerinin entegrasyonunun hızlandırılması yönünde talimatlar vermiş, 2025 yılında ise Mogilev bölgesinde kripto para madenciliği tesislerinin inşasına yönelik projeleri onaylamıştı. Finansal analistler, kripto bankaların mevcut kripto borsalarına kıyasla çok daha geniş bir fonksiyonel yelpaze sunması nedeniyle, bu yeni modelin kripto endüstrisiyle doğrudan bağlantılı olan küresel yatırımcılar için Belarus'u cazip bir merkez haline getirebileceğini öngörüyor.