Białoruś powołuje instytucję „kryptobanków” pod podwójnym nadzorem Banku Narodowego i Parku Wysokich Technologii

W dniu 16 stycznia 2026 roku Prezydent Republiki Białorusi, Aleksander Łukaszenka, podpisał Dekret nr 19 zatytułowany „O kryptobankach i wybranych kwestiach kontroli w sferze znaków cyfrowych (tokenów)”. Ten przełomowy akt prawny oficjalnie ustanawia nową kategorię instytucji finansowych – „kryptobanki”, których nadrzędnym celem jest pełna integracja operacji na aktywach cyfrowych z tradycyjnym systemem bankowym w ramach mechanizmu podwójnego nadzoru. Decyzja ta ma na celu wzmocnienie pozycji kraju w sektorze technologii finansowych IT poprzez stworzenie legalnych podstaw dla nowoczesnych produktów finansowych.

Zgodnie z zapisami Dekretu nr 19, status kryptobanku może uzyskać wyłącznie spółka akcyjna, która jest rezydentem Parku Wysokich Technologii (PWT) i zostanie wpisana do specjalnego rejestru prowadzonego przez Narodowy Bank Białorusi. Podmioty te otrzymują wyłączne prawo do łączenia działalności w zakresie obrotu tokenami cyfrowymi z realizacją standardowych funkcji bankowych, płatniczych oraz rozliczeniowych. Aleksander Jegorow, pierwszy zastępca prezesa zarządu Banku Narodowego, zaznaczył, że to połączenie kompetencji ma kluczowe znaczenie dla rynku globalnego i jest jedną z najbardziej wyczekiwanych regulacji w społeczności fintech.

Istotnym filarem nowych przepisów jest struktura podwójnej kontroli, która nakłada odpowiedzialność zarówno na Narodowy Bank, jak i na Radę Nadzorczą PWT. Kryptobanki są zobligowane do ścisłego przestrzegania wszystkich wymogów prawnych dotyczących pozabankowych organizacji kredytowo-finansowych, w tym norm adekwatności kapitałowej, systemów zarządzania ryzykiem oraz procedur przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT), a także ochrony praw konsumentów. Realizacja wytycznych Rady Nadzorczej PWT stanowi również obligatoryjny warunek ich legalnego funkcjonowania na rynku.

Podjęte działania są logiczną kontynuacją wcześniejszych inicjatyw mających na celu legalizację gospodarki cyfrowej, w szczególności Dekretu nr 8 „O rozwoju gospodarki cyfrowej” z grudnia 2017 roku, który stworzył ramy prawne dla operacji na tokenach i przyznał rezydentom PWT ulgi podatkowe. Prezydent wcześniej kładł duży nacisk na potrzebę ustalenia transparentnych zasad kontroli nad rynkiem aktywów cyfrowych, co wiązało się między innymi z problemami dotyczącymi utraty środków przez inwestorów korzystających z zagranicznych giełd kryptowalut. Wprowadzenie operacji kryptowalutowych do regulowanego środowiska bankowego ma zapewnić klientom unikalne połączenie bezpieczeństwa klasycznych instytucji finansowych z szybkością technologiczną transakcji cyfrowych.

Narodowy Bank Białorusi wyraził jednocześnie chęć stworzenia ujednoliconej bazy normatywnej w ramach Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EWG), biorąc pod uwagę różnorodne podejścia do regulacji kryptowalut w poszczególnych państwach członkowskich. Warto przypomnieć, że wcześniej głowa państwa zleciła przyspieszenie prac nad wirtualnymi systemami płatniczymi, a w 2025 roku zatwierdzono budowę infrastruktury do wydobywania kryptowalut w obwodzie mohylewskim. Według opinii analityków, powołanie kryptobanków może stać się silnym bodźcem dla napływu inwestorów bezpośrednio związanych z branżą krypto, oferując im znacznie szerszą funkcjonalność w porównaniu do obecnie działających giełd kryptowalut.