Edebiyat Devlerinin İngilizceye Kazandırdığı Binlerce Kelime

Düzenleyen: Vera Mo

Bir yazarın dilsel yaratıcılığı okuyucuyla etkileşim kurduğunda, ortaya çıkardığı kelimeler kendi yaşamlarını sürdürebilir ve nihayetinde sözlüklerde kalıcı bir yer edinebilir. Bu dilsel miras, İngilizcenin sürekli evrimini gösteren, tarihsel dönemlere yayılan derin bir kültürel etkiyi temsil etmektedir. Dilbilimciler, bu tür katkıların, dilin katı gramer kurallarının henüz tam olarak yerleşmediği Erken Modern İngilizce dönemi gibi hızlı değişim dönemlerinde daha belirgin olduğunu belirtmektedirler.

William Shakespeare, bu dilsel zenginleşme döneminin en büyük figürlerinden biri olarak kabul edilir ve İngilizceye yaklaşık 1.700 kelime eklediği tahmin edilmektedir; bu kelimelerin çoğu günümüzde dahi yaygın olarak kullanılmaktadır. Örneğin, Shakespeare, 'swag' olan eski ismini, hem hareketi hem de tavrı ifade eden bir fiile dönüştürerek, şık bir özgüveni simgeleyen ve bir yürüme biçimini tanımlayan 'swagger' kelimesini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, 16. ve 17. yüzyıl İngiliz edebiyatında yükselen bir tema olan duygusal izolasyon hissini yakalayan 'lonely' (yalnız) kelimesinin de ilk kaydedilen kullanımlarından birine Shakespeare'in atfedildiği bilinmektedir. Shakespeare'in dil üzerindeki etkisi, sadece tekil kelimelerle sınırlı kalmamış; Othello'daki 'yeşil gözlü canavar' ifadesiyle kıskançlığı, yeşil rengin tarihsel çağrışımlarını kullanarak bir yaratık olarak kişileştirmiştir.

Nonsens edebiyatının öncülerinden Charles Lutwidge Dodgson, yani bilinen adıyla 'Lewis Carroll', sezgisel hissettiren ancak mantıksal birleşimlere dayanan kelimeler yaratarak dilbilimsel yaratıcılığını bir üst seviyeye taşımıştır. Oxford Üniversitesi'nde matematik alanında doçentlik unvanı almış olan Carroll, 1871'de yayımlanan Aynanın İçinden adlı eserinde, iki anlamın tek bir kelimeye 'paketlenmesi' anlamına gelen 'portmanteau' (kapmanto) teriminin modern dilbilimsel anlamını da icat etmiştir. Carroll'ın en popüler icatlarından biri olan 'chortle' (kıkırdayarak gülmek), 'chuckle' (kıkırdama) ve 'snort' (burundan ses çıkarma) kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur. Ayrıca, 1876'da yayımlanan The Hunting of the Snark adlı şiirinde, keskin zekayı tanımlayan ve sonradan 'snarky' (alaycı) kelimesine yol açan 'snark' kelimesini de yaratmıştır; bu kelimenin modern 'sarkastik' anlamı, Carroll'ın icadından bir asırdan fazla sonra ortaya çıkmıştır.

Charles Dickens ise, yarattığı karakter isimlerinin standart İngilizceye girmesiyle dil mirasına katkıda bulunmuştur. Dickens'ın 1840'lı yıllara tarihlenen 'Dickensian' niteleyicisi, genellikle sosyal eşitsizlik veya yoksulluğu çağrıştırır ve yazarın toplumsal eleştiri geleneğinin bir yansımasıdır. Martin Chuzzlewit romanındaki hemşire Sarah Gamp'ten türetilen 'gamp' kelimesi, o dönemde Gamp'in devasa şemsiyesine atıfta bulunarak büyük ve hantal bir şemsiye için kullanılan bir terim haline gelmiştir. Dahası, Müşterek Dostumuz (Our Mutual Friend) romanında yer alan Bay Podsnap'ten esinlenilen 'podsnappery', hoş olmayan gerçekleri reddetmekle karakterize edilen kibirli bir tutumu ifade eder. Dickens'ın Bir Noel Şarkısı'ndaki Ebenezer Scrooge karakteri o kadar etkili olmuştur ki, 'scrooge' kelimesi, onun cimri ruhunu yansıtarak pinti veya açgözlü bir kişiyi tanımlamak için kullanılan bir sözcük olmuştur.

11 Görüntülenme

Kaynaklar

  • Dictionary.com

  • Super Rádio Tupi

  • Super Rádio Tupi

  • El Punt Avui

  • Compendium.cat

  • PORTMANTEAU Definition & Meaning - Cambridge Dictionary

  • Dickensian - Etymology, Origin & Meaning

  • The Frabjous Words Invented By Lewis Carroll - Dictionary.com

  • Portmanteau Words - Oxford Reference

  • Portmanteau - Definition, Meaning & Synonyms - Merriam-Webster

  • Super Rádio Tupi

  • Super Rádio Tupi

  • ZAP Notícias

  • ZAP Notícias

  • Só Português

  • PPGLin

  • Congresso Internacional da Abralin

  • PPGLin

  • Estado de Minas

  • Super Rádio Tupi

  • CLAUDIA

  • Wikcionário

  • Revista Oeste

  • El portal - Compendium.cat

  • Compendium (Compendium.cat), portal de recursos de lenguaje jurídico catalán - ICAB

  • Compendium.cat - Compendium.cat

Bir hata veya yanlışlık buldunuz mu?Yorumlarınızı en kısa sürede değerlendireceğiz.