Orta Düzey Video Oyunu Oynamanın Bilişsel Faydaları 2024 ve 2025 Çalışmalarıyla Doğrulandı

Bilimsel çevrelerdeki son fikir birliği, 2025'te tamamlanan araştırmalarla desteklenerek, karmaşık video oyunlarına orta düzeyde katılımın bilişsel yetenekleri geliştirdiğini ve beyin yaşlanmasını geciktirebileceğini öne sürüyor. Bu bulgular, beynin biyolojik yaşlanma hızının, yaratıcı faaliyetler ve bilişsel olarak zorlayıcı oyunlar yoluyla modüle edilebileceği yönündeki genişleyen bilimsel perspektifi güçlendiriyor ve daha basit geleneksel zihin egzersizlerinin etkilerinin ötesine geçiyor.

2024 yılında, Carlos Coronel'in Trinity College Dublin ve Universidade Adolfo Ibáñez öncülüğünde yürütülen araştırmalar, gerçek zamanlı strateji oyunu StarCraft II'nin sık oyuncularını inceledi. Bu oyuncuların beyinleri, oynamayanlara kıyasla bilgi işleme konusunda daha yüksek verimlilik sergiledi ve özellikle görsel dikkat ile yürütücü işlevler için hayati öneme sahip beyin bölgelerinde artan bağlantısallık gösterdi. Bu tür oyunlar, kaynak yönetimi ve ordu koordinasyonu gibi sürekli zaman kısıtlamaları altında çoklu görev gerektirdiği için bilişsel zorluk sunmaktadır.

Ayrı bir 2025 araştırması, Nature Communications'ta yayımlanarak, müzik ve sanat gibi yaratıcı uğraşlara benzer şekilde, daha fazla video oyunu deneyiminin beyin yaşlanmasını yavaşlattığını ortaya koydu. Bu çalışmada, deneyimli oyuncuların beyinlerinin kronolojik yaşlarından ortalama dört yıl daha genç göründüğü hesaplandı; bu durum, yaratıcı deneyimin beyin sağlığı için egzersiz veya diyetle karşılaştırılabilir güçlü bir belirleyici olduğunu gösteriyor. Hatta, 24 deneyimsiz katılımcının üç ila dört hafta boyunca 30 saat StarCraft II oynaması, sabit kurallı Hearthstone oyununu oynayan bir kontrol grubuna kıyasla beyin yaşlarının göreceli olarak yavaşladığını gösterdi.

Özellikle aksiyon video oyunları, kaotik görsel ortamlarda hızlı karar verme gereksinimi nedeniyle önemli faydalar sağlıyor. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden C. Shawn Green, bu tür bir eğitimin görsel bilgi dikkatini ve öğrenme kapasitesini iyileştirdiğini belirtiyor; önceki çalışmalar, 45 saatlik aksiyon oyunu oynamanın alakasız bilişsel testlerde öğrenmeyi hızlandırdığını göstermiştir. Green, bu etkiyi, algısal bilişsel yetenekler için genel fiziksel antrenmana benzeterek, hız ve dikkat artışının yeni görevleri daha hızlı öğrenmeyi sağladığını ifade ediyor.

Uzmanlar, aşırı oynamaya karşı ihtiyatlı yaklaşarak dengeyi vurguluyor; Coronel, "saatlerce ve saatlerce" oynamanın beyin sağlığı için iyi olmayacağına dair uyarıda bulunuyor. Birçok özel beyin egzersizi oyununun, öğrenilen becerilerin geniş çapta aktarılmadığı "özgüllük laneti"nden muzdarip olduğu belirtilirken, aksiyon oyunlarından elde edilen aktarımın daha geniş kapsamlı olduğu düşünülüyor. Green, kilit ayrım noktasının, aktivitenin kişinin yaşamına zarar verip vermemesi olduğunu belirterek, "patolojik oyunculuktan ziyade tutkulu katılım" aranmasını tavsiye ediyor. Northeastern Üniversitesi'nden Aaron Seitz, fayda sağlayan çalışmaların çoğunun 30 dakika ile bir saat arasında süren seanslara odaklandığını belirterek, ılımlı denemeler öneriyor.

Faydanın, Call of Duty, Halo, Fortnite, Overwatch ve Splatoon gibi oyunlarda olduğu gibi, sürekli olarak kendini zorlamaktan kaynaklandığı belirtiliyor; bu oyunlar oyuncuyu zorlayıcı ve meşgul edici kılıyor. Coronel, bilişsel aktivitenin faydalı olmakla birlikte, fiziksel aktivite, uyku ve sosyalleşmeyi de içeren sağlıklı bir beyin rejimi bileşenlerinden biri olması gerektiği sonucuna varıyor. Bu bulgular, bilişsel gelişimin, karmaşık becerilerin simüle edilmiş ortamlarda sürekli pratik edilmesinden kaynaklandığı yönündeki genel görüşü desteklemektedir.