Badania 2024-2025: Umiarkowana Grywalizacja Poprawia Funkcje Poznawcze i Opóźnia Starzenie Mózgu

Najnowszy konsensus naukowy, oparty na wynikach badań kończących się w roku 2025, sugeruje, że umiarkowana ekspozycja na zaawansowane gry komputerowe znacząco podnosi zdolności poznawcze i może opóźniać procesy starzenia się mózgu. Ta teza kontrastuje z prostszymi, tradycyjnymi metodami treningu umysłowego. Siła tego stanowiska wynika z analiz obejmujących różnorodne gatunki gier, od strategii czasu rzeczywistego po dynamiczne strzelanki pierwszoosobowe. Kluczowa dla korzyści jest złożoność symulowanego środowiska, która wymusza na mózgu ciągłą adaptację i tworzenie nowych strategii, w przeciwieństwie do gier treningowych koncentrujących się na powtarzalnych, prostych zadaniach.

Prace badawcze z 2024 roku, kierowane przez Carlosa Coronela z Trinity College Dublin oraz Universidade Adolfo Ibáñez, koncentrowały się na intensywnych użytkownikach strategicznej gry czasu rzeczywistego StarCraft II. Analiza łączności mózgowej 31 stałych graczy wykazała wyższą efektywność w przetwarzaniu informacji oraz wzmocnioną komunikację w obszarach mózgu krytycznych dla uwagi wzrokowej i funkcji wykonawczych w porównaniu z osobami niegrającymi. Co istotne, te same zespoły badawcze, publikując w 2025 roku w periodyku Nature Communications, powiązały większe doświadczenie w grach wideo, na równi z praktyką muzyki czy sztuki, z wolniejszym tempem starzenia się mózgu, sugerując, że mózgi doświadczonych graczy wydawały się statystycznie o cztery lata młodsze chronologicznie.

Nawet krótkotrwałe interwencje przyniosły mierzalne rezultaty. Dwudziestu czterech nowicjuszy, którzy poświęcili 30 godzin na grę w StarCraft II w przeciągu trzech do czterech tygodni, odnotowało redukcję swojego „wieku mózgowego” w stosunku do grupy kontrolnej, która grała w grę o stałych regułach, Hearthstone. Szczególną korzyść przynoszą gry akcji, takie jak strzelanki pierwszoosobowe, ze względu na wymóg błyskawicznego podejmowania decyzji w wizualnie chaotycznych warunkach. C. Shawn Green z University of Wisconsin-Madison podkreśla, że ten rodzaj treningu poprawia zdolność uwagi wzrokowej i pojemność uczenia się; wcześniejsze analizy dowodziły, że 45 godzin gry akcji przyspieszało naukę w niezwiązanych z grami testach poznawczych.

Eksperci, w tym sam Coronel, stanowczo ostrzegają przed nadmierną eksploatacją, akcentując konieczność zachowania równowagi jako kluczowego elementu dla zdrowia mózgu. Wiele dedykowanych gier treningowych cierpi na zjawisko „klątwy specyficzności”, co oznacza, że nabyte umiejętności rzadko przenoszą się na inne dziedziny, w przeciwieństwie do potencjalnego transferu z gier akcji. Profesor Aaron Seitz z Northeastern University sugeruje eksperymentowanie z umiarem, wskazując, że większość badań nad korzyściami koncentrowała się na sesjach trzymających się przedziału od 30 minut do jednej godziny. Prawdziwa wartość tkwi w stałym mierzeniu się z wyzwaniem, w graniu w to, co jest „irytujące i trudne”, co obejmuje tytuły takie jak Call of Duty, Halo, Fortnite, Overwatch czy Splatoon.

Z perspektywy szerszego kontekstu, badania z 2025 roku nad polskimi graczami wskazują, że ponad połowa osób wykorzystuje kompetencje zdobyte w grach wideo do rozwiązywania problemów zawodowych, a 83% deklaruje rozwój myślenia strategicznego. To potwierdza, że złożone środowiska symulowane, takie jak te w grach strategicznych, rozwijają zdolności transferowalne, wykraczające poza samą rozrywkę. Ostatecznie, jak konkluduje Coronel, choć aktywność poznawcza, jaką jest granie, przynosi korzyści, musi ona stanowić tylko jeden element holistycznego reżimu zdrowia mózgu, który musi obejmować również aktywność fizyczną, odpowiednią ilość snu i interakcje społeczne. C. Shawn Green zachęca do poszukiwania „pasjonującego zaangażowania, a nie patologicznego grania”, gdzie decydującym kryterium jest to, czy dana czynność negatywnie wpływa na jakość życia.