Europejski Bank Centralny nadaje mechanizmowi EUREP charakter globalny i stały, wzmacniając międzynarodową rolę euro

Europejski Bank Centralny (EBC) podjął przełomową decyzję o przekształceniu mechanizmu REPO Eurosystemu dla banków centralnych (EUREP) w stałe i ogólnoświatowe narzędzie. Ta fundamentalna zmiana w strategii zarządzania płynnością została oficjalnie ogłoszona w sobotę, 14 lutego 2026 roku, podczas prestiżowej Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa przez prezes EBC, Christine Lagarde. Inicjatywa ta zmienia dotychczasowy, ograniczony instrument w globalną rezerwę płynności w euro, co ma na celu ugruntowanie pozycji wspólnej waluty na arenie międzynarodowej w obliczu narastających napięć geopolitycznych oraz nieprzewidywalności kierunków polityki gospodarczej Stanów Zjednoczonych.

System EUREP, który powołano do życia w czerwcu 2020 roku jako doraźną odpowiedź na kryzys wywołany pandemią COVID-19, był pierwotnie dostępny jedynie dla ośmiu państw sąsiadujących bezpośrednio ze strefą euro. Zgodnie z nowymi wytycznymi, począwszy od trzeciego kwartału 2026 roku, mechanizm ten zostanie otwarty dla wszystkich zagranicznych banków centralnych. Wyjątek stanowić będą jedynie instytucje z krajów objętych restrykcjami wynikającymi z przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy, finansowaniu terroryzmu lub sankcjami międzynarodowymi. Główny mandat EBC, jakim jest dbałość o stabilność cen, zostaje tym samym rozszerzony o funkcję pożyczkodawcy ostatniej szansy, oferującego euro pod zastaw wysokiej jakości aktywów w momentach kryzysowych na rynkach finansowych.

Nowe ramy operacyjne zakładają wprowadzenie stałego limitu pożyczkowego, który w założeniu ma wynosić do 50 miliardów euro. Działanie to jest bezpośrednią odpowiedzią na podobne rozwiązania wdrożone przez amerykańską Rezerwę Federalną w ramach mechanizmu REPO FIMA. Martin Kocher, członek zarządu EBC, zaznaczył, że Europa musi być gotowa na zwiększenie globalnego znaczenia euro, zwłaszcza w obliczu malejącego udziału dolara w obrocie rynkowym, co wymusza modernizację architektury finansowej. Christine Lagarde podkreśliła natomiast, że nowy mechanizm zapobiegnie gwałtownym wyprzedażom obligacji nominowanych w euro, co mogłoby zakłócić transmisję polityki pieniężnej, a jednocześnie zwiększy zaufanie do euro jako waluty inwestycyjnej i handlowej.

Strategiczny zwrot wykonany przez EBC jest postrzegany jako kluczowy element szerszej europejskiej doktryny, mającej na celu przyciągnięcie sojuszników handlowych i politycznych w dobie globalnej rywalizacji z USA i Chinami. Prezes Lagarde wskazała, że budowa silnej pozycji euro wymaga nie tylko stabilnych fundamentów gospodarczych, ale także pogłębionej integracji i odporności geopolitycznej. Choć międzynarodowa rola wspólnej waluty w 2024 roku pozostawała na stabilnym poziomie mimo obniżek stóp procentowych, obecne rozszerzenie EUREP stanowi proaktywny krok, mający na celu wykorzystanie sprzyjającego „globalnego momentu” dla europejskiego pieniądza.

W ramach wprowadzanych modyfikacji operacyjnych, EBC zrezygnuje z publikowania szczegółowych danych dotyczących wykorzystania płynności przez poszczególne kraje. Zamiast tego, instytucja będzie udostępniać jedynie zbiorcze, cotygodniowe raporty o łącznej skali zaciągniętych pożyczek. Według regulatora, takie podejście ma znacząco podnieść atrakcyjność mechanizmu dla uczestniczących banków centralnych, gwarantując im większą poufność w zakresie ich bieżącego zapotrzebowania na środki finansowe. W efekcie, ekspansja EUREP jest pozycjonowana jako narzędzie o charakterze zarówno finansowym, jak i geopolitycznym, które ma wzmocnić odporność i prestiż euro w warunkach coraz bardziej sfragmentaryzowanego ładu światowego.