Europees Parlement bekrachtigt strengere migratiewetgeving en lijst met veilige landen

Op 10 februari 2026 heeft het Europees Parlement het wetgevingsproces voltooid door definitieve goedkeuring te verlenen aan twee cruciale maatregelen die de migratiewetgeving van de Europese Unie aanscherpen onder het Pact over Migratie en Asiel. Deze vernieuwingen, die tegen juni 2026 volledig geïmplementeerd moeten zijn, veranderen de aanpak voor de verwerking van verzoeken om internationale bescherming op het grondgebied van de EU aanzienlijk. De hervorming is erop gericht om de procedures aan de buitengrenzen te stroomlijnen en de controle op de instroom te vergroten.

Een van de meest ingrijpende wijzigingen staat de EU-lidstaten voortaan toe om asielzoekers uit te wijzen naar derde landen waarmee zij geen directe band hebben, mits daar adequate internationale bescherming kan worden geboden. Deze norm legt de basis voor een pan-Europees model dat sterke gelijkenissen vertoont met het zogenaamde 'Rwanda-model', waardoor aanvragen kunnen worden afgewezen zonder een gedetailleerd inhoudelijk onderzoek binnen de EU. Een strikte uitzondering op deze nieuwe regel is enkel voorzien voor niet-begeleide minderjarigen.

Het tweede goedgekeurde element betreft de vaststelling van de allereerste geünificeerde Europese lijst van landen die officieel als veilige herkomstlanden worden beschouwd. Deze initiële lijst omvat zeven staten: Bangladesh, Colombia, Egypte, India, Kosovo, Marokko en Tunesië. Voor personen die uit deze landen afkomstig zijn, wordt een strenger beoordelingsregime ingevoerd, waarbij de bewijslast voor de noodzaak van bescherming nu grotendeels bij de aanvragers zelf komt te liggen. Dit moet leiden tot versnelde procedures en een aanzienlijke toename van het aantal afwijzingen. Bovendien valt de status van EU-kandidaat-lidstaten, waaronder Oekraïne en Moldavië, automatisch onder deze categorie, tenzij er duidelijke aanwijzingen zijn voor een gewapend conflict of sancties die effectieve bescherming verhinderen.

Dit wetgevingsinitiatief, dat het resultaat is van vier jaar intensieve onderhandelingen, kreeg brede steun van de rechtse en uiterst rechtse fracties binnen het Europees Parlement. EU-commissaris voor Binnenlandse Zaken en Migratie, Magnus Brunner, bevestigde dat de tijdige realisatie van het Pact tegen 2026 van cruciaal belang is om lidstaten meer autonomie en grip op migratiestromen te geven. Duitsland is bijvoorbeeld al proactief begonnen met het aanpassen van zijn nationale wetgeving door de eigen lijst van veilige landen te corrigeren via een juridische verordening die reeds op 1 februari 2026 in werking is getreden.

In de context van deze hervorming, die gericht is op het verhogen van de efficiëntie van grenscontroles en het versnellen van de terugkeer van personen wiens verzoeken zijn afgewezen, voorziet het Pact ook in de invoering van versnelde grensprocedures. Deze treden in werking wanneer het aandeel positieve beslissingen voor aanvragers uit een specifiek land niet hoger is dan 20%. Deze maatregelen maken deel uit van de bredere hervorming van het Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel (CEAS), dat sinds het begin van de jaren 2000 is opgezet om regels te standaardiseren, en zijn bedoeld om de druk op nationale opvangsystemen structureel te verminderen. De goedkeuring van deze maatregelen markeert een significante verschuiving in het migratiebeleid van de Europese Unie naar de externalisering van beoordelingsprocessen en een strengere houding ten aanzien van de noodzaak tot bescherming.