Nghị viện Châu Âu phê chuẩn việc thắt chặt luật di trú và công bố danh sách các quốc gia gốc an toàn

Vào ngày 10 tháng 2 năm 2026, Nghị viện Châu Âu đã chính thức hoàn tất quy trình lập pháp quan trọng bằng việc phê duyệt hai biện pháp then chốt nhằm thắt chặt các quy định về di trú trong khuôn khổ Hiệp ước về Di cư và Tị nạn. Những thay đổi mang tính bước ngoặt này dự kiến sẽ được triển khai đầy đủ trên toàn Liên minh Châu Âu vào tháng 6 năm 2026. Đây được xem là một nỗ lực toàn diện nhằm tái cấu trúc và thay đổi căn bản cách thức tiếp cận cũng như xử lý các đơn xin bảo hộ quốc tế trên lãnh thổ EU, hướng tới một hệ thống quản lý chặt chẽ và hiệu quả hơn.

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất trong lần cải cách này là việc cho phép các quốc gia thành viên EU trục xuất những người xin tị nạn sang các quốc gia thứ ba, ngay cả khi họ không có mối liên hệ trực tiếp với quốc gia đó. Điều kiện tiên quyết là quốc gia thứ ba phải đảm bảo được các tiêu chuẩn về bảo hộ quốc tế cho người tị nạn. Quy định này đặt nền móng cho một mô hình chung của toàn châu Âu, có nhiều điểm tương đồng với "mô hình Rwanda", cho phép các cơ quan chức năng bác bỏ đơn đăng ký mà không cần tiến hành xem xét chi tiết ngay tại EU. Tuy nhiên, một ngoại lệ nhân đạo quan trọng đã được thiết lập dành riêng cho trẻ vị thành niên không có người lớn đi kèm, những đối tượng này vẫn sẽ được hưởng các quy trình bảo vệ đặc biệt.

Điểm then chốt thứ hai được thông qua là việc thiết lập danh sách thống nhất đầu tiên của toàn châu Âu về các quốc gia được công nhận là quốc gia gốc an toàn. Danh sách ban đầu này bao gồm bảy quốc gia: Bangladesh, Colombia, Ai Cập, Ấn Độ, Kosovo, Morocco và Tunisia. Đối với những cá nhân đến từ các quốc gia này, một chế độ xem xét nghiêm ngặt hơn sẽ được áp dụng, trong đó nghĩa vụ chứng minh nhu cầu được bảo hộ giờ đây phần lớn thuộc về chính người nộp đơn. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp đẩy nhanh các thủ tục hành chính và gia tăng tỷ lệ từ chối đối với các hồ sơ không đủ điều kiện. Đáng chú ý, các quốc gia đang là ứng viên gia nhập EU, bao gồm cả Ukraine và Moldova, cũng sẽ tự động được xếp vào nhóm này trừ khi có các dấu hiệu rõ ràng về xung đột vũ trang hoặc các lệnh trừng phạt ngăn cản việc cung cấp sự bảo hộ.

Sáng kiến lập pháp này là kết quả của bốn năm đàm phán căng thẳng và đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các khối cánh hữu và cực hữu trong Nghị viện Châu Âu. Ông Magnus Brunner, Ủy viên EU phụ trách Nội vụ và Di cư, khẳng định rằng việc thực hiện kịp thời Hiệp ước vào năm 2026 là yếu tố sống còn để trao cho các quốc gia thành viên quyền tự chủ lớn hơn và kiểm soát tốt hơn đối với các dòng người di cư. Điển hình như Đức đã bắt đầu chủ động điều chỉnh luật pháp quốc gia của mình bằng cách cập nhật danh sách các quốc gia an toàn thông qua một sắc lệnh pháp lý chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2026.

Trong nỗ lực nâng cao hiệu quả kiểm soát biên giới và đẩy nhanh việc hồi hương những người bị từ chối đơn từ, Hiệp ước cũng quy định việc áp dụng các thủ tục biên giới rút gọn nếu tỷ lệ chấp thuận đơn xin tị nạn từ một quốc gia cụ thể không vượt quá ngưỡng 20%. Đây là một phần quan trọng của cuộc cải cách Hệ thống Tị nạn Chung Châu Âu (CEAS), vốn đã được xây dựng để chuẩn hóa các quy tắc từ đầu những năm 2000 nhằm giảm bớt gánh nặng cho hệ thống tiếp nhận của các quốc gia thành viên. Việc thông qua các biện pháp này đánh dấu một bước chuyển dịch lớn trong chính sách di trú của Liên minh Châu Âu, hướng tới việc ngoại hóa quy trình xem xét và áp dụng các giả định nội bộ khắt khe hơn về nhu cầu bảo hộ thực tế.