Parlament Europejski zatwierdza zaostrzenie przepisów migracyjnych UE i listę bezpiecznych krajów pochodzenia

10 lutego 2026 roku Parlament Europejski oficjalnie zakończył proces legislacyjny, udzielając ostatecznego poparcia dwóm kluczowym regulacjom, które znacząco zaostrzają przepisy migracyjne Unii Europejskiej w ramach szeroko zakrojonego Paktu o migracji i azylu. Nowe przepisy, których pełna implementacja w państwach członkowskich ma nastąpić do czerwca 2026 roku, wprowadzają fundamentalne zmiany w dotychczasowych procedurach rozpatrywania wniosków o ochronę międzynarodową na terytorium Wspólnoty. Reforma ta ma na celu nie tylko uszczelnienie granic zewnętrznych, ale także ujednolicenie standardów prawnych obowiązujących na całym kontynencie, co ma przynieść większą przewidywalność działań administracyjnych.

Jedną z najbardziej znaczących i budzących szerokie zainteresowanie innowacji jest przepis zezwalający państwom członkowskim UE na odsyłanie osób ubiegających się o azyl do krajów trzecich, z którymi wnioskodawcy nie muszą posiadać bezpośrednich powiązań rodzinnych czy osobistych. Warunkiem koniecznym do podjęcia takiej decyzji jest jednak gwarancja, że w danym państwie trzecim wnioskodawca będzie mógł otrzymać adekwatną ochronę międzynarodową. Norma ta tworzy fundament pod ogólnoeuropejski model działania, który wykazuje duże podobieństwo do tak zwanego „modelu rwandyjskiego”, umożliwiając odrzucanie wniosków azylowych bez konieczności ich szczegółowej analizy merytorycznej wewnątrz struktur unijnych. Wyjątek od tej surowej reguły przewidziano wyłącznie dla małoletnich przebywających w Europie bez opieki dorosłych, dla których zachowano dotychczasowe procedury ochronne.

Drugim filarem zatwierdzonych zmian jest przyjęcie pierwszego w historii, w pełni ujednoliconego, ogólnoeuropejskiego wykazu krajów uznanych za bezpieczne państwa pochodzenia. W pierwotnym zestawieniu znalazło się siedem państw: Bangladesz, Kolumbia, Egipt, Indie, Kosowo, Maroko oraz Tunezja. Osoby przybywające z tych regionów będą teraz objęte znacznie bardziej rygorystycznym reżimem weryfikacyjnym, w którym ciężar dowodu dotyczący realnej konieczności przyznania ochrony spoczywa przede wszystkim na samym wnioskodawcy. Ma to w założeniu prowadzić do znacznego przyspieszenia procedur i wzrostu liczby decyzji odmownych w przypadkach nieuzasadnionych roszczeń. Co więcej, status państw kandydujących do członkostwa w UE, w tym Ukrainy i Mołdawii, również automatycznie kwalifikuje je do tej kategorii, o ile nie zaistnieją wyraźne przesłanki o konflikcie zbrojnym lub sankcjach uniemożliwiających bezpieczny powrót i udzielenie ochrony.

Cała inicjatywa legislacyjna, będąca rezultatem czterech lat trudnych i wieloetapowych negocjacji politycznych, uzyskała silne poparcie ze strony frakcji prawicowych oraz skrajnie prawicowych w Parlamencie Europejskim. Komisarz UE do spraw wewnętrznych i migracji, Magnus Brunner, potwierdził podczas sesji, że terminowe wdrożenie paktu do 2026 roku jest absolutnie kluczowe dla przyznania państwom członkowskim większej autonomii i realnej kontroli nad falami migracyjnymi. Niemcy, jako jeden z krajów najszybciej adaptujących nowe wytyczne, rozpoczęły już proces dostosowywania swojego porządku prawnego, korygując krajową listę bezpiecznych państw na mocy specjalnego rozporządzenia, które weszło w życie 1 lutego 2026 roku.

W kontekście reformy mającej na celu podniesienie efektywności kontroli granicznej oraz przyspieszenie powrotów osób, których prośby o azyl zostały odrzucone, pakt przewiduje także wprowadzenie przyspieszonych procedur granicznych. Będą one uruchamiane w sytuacjach, gdy odsetek pozytywnych decyzji dla obywateli konkretnego kraju nie przekracza progu 20%. Środki te, stanowiące integralną część reformy Wspólnego Europejskiego Systemu Azylu (CEAS) rozwijanego od początku lat 2000. w celu standaryzacji reguł, mają na celu odciążenie krajowych systemów recepcyjnych i socjalnych. Zatwierdzenie tych regulacji stanowi historyczny zwrot w polityce migracyjnej Wspólnoty, przesuwając ciężar procesów azylowych w stronę eksternalizacji i wprowadzając surowsze domniemania dotyczące braku potrzeby udzielania ochrony w przypadkach typowo ekonomicznych.