Tối cao Pháp viện Bác bỏ Thuế quan IEEPA của Trump, Mở đường cho Hoàn thuế Lớn

Vào ngày 20 tháng 2 năm 2026, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã đưa ra một phán quyết mang tính bước ngoặt, bác bỏ cơ sở pháp lý cho các mức thuế nhập khẩu toàn cầu sâu rộng do Tổng thống Donald Trump áp đặt thông qua Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977. Với tỷ lệ phiếu 6-3, Tòa án Tối cao đã khẳng định rằng quyền đánh thuế quan thuộc về Quốc hội theo Hiến pháp, không phải nhánh Hành pháp, một lập trường được củng cố bởi việc áp dụng Học thuyết “Các vấn đề lớn”.

Chánh án John Roberts, người chấp bút cho ý kiến đa số, đã nhấn mạnh rằng Quốc hội chỉ ủy quyền quyền lực đánh thuế một cách rõ ràng và có giới hạn nghiêm ngặt, điều mà việc áp dụng IEEPA trong trường hợp này đã không thực hiện được. Quyết định này ngay lập tức vô hiệu hóa các mức thuế, vốn là trụ cột trong chương trình nghị sự kinh tế của chính quyền Trump trong nhiệm kỳ thứ hai. Các mức thuế bị vô hiệu hóa bao gồm mức thuế cơ bản 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu, được gọi là thuế quan “Ngày Giải phóng” công bố vào tháng 4 năm 2025, cùng với các mức thuế bổ sung nhắm vào hàng chục đối tác thương mại, với mức dao động từ 15% đến 50%.

Chính quyền đã biện minh cho các biện pháp này dựa trên các tình trạng khẩn cấp quốc gia, bao gồm thâm hụt thương mại dai dẳng và vấn đề buôn lậu fentanyl. Tính đến cuối mùa hè năm 2025, ước tính đã thu được khoảng 89 tỷ đô la tiền thuế IEEPA, với một số nguồn khác ước tính con số này lên tới 130 tỷ đô la tính đến giữa tháng 12 năm 2025. Việc thu thuế IEEPA năm 2025 đã chiếm 130 tỷ đô la trong tổng số 287 tỷ đô la thuế quan được thu trong năm đó. Các thẩm phán bất đồng chính kiến, bao gồm Samuel Alito, Clarence Thomas và Brett Kavanaugh, cho rằng các mức thuế này là hợp pháp dựa trên văn bản, lịch sử và tiền lệ sẵn có cho nhánh hành pháp vào thời điểm đó.

Phán quyết này mở đường cho các yêu cầu hoàn trả đáng kể đối với các khoản thuế đã thu, mặc dù thủ tục sẽ phức tạp. Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (CIT) được xác định là diễn đàn thích hợp để giải quyết các tranh chấp dựa trên IEEPA. Các nhà nhập khẩu sẽ cần phải nộp đơn khiếu nại chính thức lên Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) trong vòng 180 ngày kể từ ngày thanh lý để yêu cầu hoàn thuế. Một số nhà quan sát ước tính rằng quy mô hoàn trả có thể lên tới 750 tỷ đến 1 nghìn tỷ đô la nếu các mức thuế IEEPA bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

Phản ứng của thị trường chứng khoán ngay sau thông báo là tích cực, với Chỉ số Công nghiệp Dow Jones tăng 207,03 điểm (0,42%) và S&P 500 tăng 33,44 điểm (0,52%). Bộ trưởng Thương mại Canada, Dominic LeBlanc, đã hoan nghênh phán quyết này, cho rằng nó “củng cố” lập trường của Canada rằng các mức thuế IEEPA là không chính đáng. Phán quyết này không ảnh hưởng đến các mức thuế được áp dụng theo các cơ quan pháp lý khác, chẳng hạn như Mục 232 hoặc Mục 301. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã tuyên bố ý định dựa vào các cơ sở pháp lý khác để thực thi chính sách thuế quan, cho thấy cuộc xung đột thương mại có thể chuyển hướng sang các kênh khác.