Yüksek Mahkeme, Trump'ın IEEPA Tarifelerini 6'ya 3 Oyla İptal Etti; İthalatçılar İçin Geri Ödeme Süreci Başlıyor

Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat 2026 Cuma günü aldığı tarihi bir kararla, Başkan Donald Trump'ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) 1977 uyarınca uygulamaya koyduğu küresel ithalat tarifelerinin yasal dayanağını ortadan kaldırdı. Mahkeme, 6'ya 3 oy çoğunluğuyla verdiği kararda, Başkan'ın bu yasayı kullanarak tek taraflı ithalat vergileri getirmesinin anayasal yetki sınırlarını aştığına hükmetti. Bu karar, Trump'ın 2025'teki ekonomik gündeminin temel direklerinden biri olan tarifeleri derhal hükümsüz kılmakla kalmıyor, aynı zamanda toplanan vergilerin iadesi için karmaşık bir hukuki sürecin de önünü açıyor.

Mahkeme Başkanı John Roberts, çoğunluk görüşünü kaleme alarak, anayasanın tarife koyma yetkisini Kongre'ye ayırdığını ve IEEPA'nın Yürütme Organı'na bu olağanüstü yetkiyi açıkça vermediğini belirtti. İptal edilen tarifeler, Nisan 2025'te duyurulan ve "Kurtuluş Günü" olarak adlandırılan uygulamaların bir parçasıydı. Bu uygulamalar arasında, tüm ithalata uygulanan temel yüzde 10'luk bir vergi ile ticaret ortaklarına yönelik yüzde 15 ila yüzde 50 arasında değişen ek vergiler bulunuyordu. Yönetim, bu tarifeleri ticaret açıkları ve özellikle Kanada, Çin ve Meksika'dan gelen fentanil kaçakçılığı gibi ulusal acil durum gerekçelerine dayandırmıştı.

Veri kaynaklarına göre, 2025'in sonbaharına kadar IEEPA tarifeleri kapsamında yaklaşık 89 milyar dolar tahsil edilmişti; 2025 sonuna kadar bu rakamın 175 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyordu. 2025'te toplanan toplam gümrük vergisi 287 milyar dolar olarak gerçekleşmişti ve bunun 130 milyar doları IEEPA kaynaklıydı. Bu tarifelerin Amerikan haneleri üzerindeki tahmini vergi yükü, 2025/2026 döneminde hane başına yaklaşık 1.000 ila 1.300 dolar arasında değişiyordu.

Mahkemenin çoğunluk kararı, Yargıç Roberts'ın yanı sıra üç liberal yargıç ile muhafazakar yargıçlar Neil Gorsuch ve Amy Coney Barrett'ı içeriyordu. Karşı oy kullananlar ise Yargıçlar Samuel Alito, Clarence Thomas ve Brett Kavanaugh oldu. Roberts, kararda, "Başkan, olağanüstü yetki iddiasını haklı göstermek için Kongre'den açık bir yetkilendirme göstermek zorundadır. Bunu yapamamıştır," ifadesini kullanarak "büyük soru doktrini"ni uygulamış oldu. Bu karar, Trump'ın ikinci döneminde 6-3 muhafazakar çoğunluğa sahip Yüksek Mahkeme'den aldığı nadir bir gerileme olarak kayıtlara geçti. Ancak, bu iptalin, Yönetimin daha önce uyguladığı ve Ticaret Genişletme Yasası'nın 232. Bölümü (çelik/alüminyum) veya Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü uyarınca getirilen tarifeleri etkilemediği açıkça belirtildi.

Ekonomik çevreler, kararın ticaret belirsizliğini ortadan kaldırmasına rağmen, iade sürecinin karmaşıklığına dikkat çekiyor. İthalatçılar için potansiyel geri ödeme taleplerinin yönetimi, ABD Gümrük ve Sınır Koruması (CBP) gözetiminde ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'nin (CIT) yetkili forumu olacağı belirtildi. Gümrük mevzuatına göre, kusurlu veya sözleşmeye aykırı ithal eşyanın iadesi durumunda ithalat vergileri talep üzerine geri verilebilir. Öte yandan, piyasalar karara olumlu tepki verdi; Dow Jones Sanayi Ortalaması %0.42, S&P 500 ise %0.52 oranında yükseldi. Kanada'nın Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc, kararın, IEEPA tarifelerinin haksız olduğu yönündeki Kanada'nın pozisyonunu "pekiştirdiğini" ifade etti. Bu anayasal denetim, yürütme gücünün uluslararası ticaret politikası üzerindeki sınırlarını netleştirerek, ABD'nin temel güçler ayrılığı ilkesini güçlendiren önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.