Xe tự hành Curiosity của NASA chụp ảnh đêm hiếm hoi về hố khoan Nevado Sahama bằng hệ thống đèn LED

Xe tự hành Curiosity của NASA vừa thực hiện một bước tiến mới trong việc nghiên cứu bề mặt Sao Hỏa bằng cách chụp lại hình ảnh chi tiết vào ban đêm. Để có được bức ảnh này, robot đã sử dụng hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED tích hợp trong thiết bị Mars Hand Lens Imager (MAHLI). Hình ảnh ấn tượng này được công bố vào tháng 1 năm 2026, dựa trên dữ liệu thu thập vào ngày 6 tháng 12 năm 2025, tương ứng với ngày thứ 4740 (Sol 4740) của sứ mệnh tại hố va chạm Gale. Ánh sáng từ đèn LED của MAHLI đã soi rọi trực tiếp vào hố khoan mang tên Nevado Sahama, trong khi camera Mast Camera (Mastcam) đặt trên cột buồm của xe tự hành đảm nhận vai trò ghi lại hình ảnh chính.

Việc sử dụng đèn LED của MAHLI không phải là mới, vì trước đây các nhà khoa học đã dùng chúng để quan sát các khu vực bị che khuất bởi bóng tối sâu, chẳng hạn như bên trong các hố khoan vào ban ngày. Tuy nhiên, kỹ thuật chụp ảnh đêm này chỉ vừa được tái khởi động sau khi đội ngũ vận hành nhận thấy thành hố khoan tại mục tiêu Nevado Sahama – được thực hiện vào ngày 13 tháng 11 năm 2025 (Sol 4718) – có độ nhẵn mịn lý tưởng cho việc phân tích. Trong các giai đoạn trước, sự thay đổi trong phương pháp khoan đã tạo ra các bề mặt quá thô ráp, khiến việc áp dụng phương pháp chiếu sáng ban đêm bị gián đoạn. Giờ đây, việc quay lại với kỹ thuật này giúp các chuyên gia phân biệt rõ ràng hơn các lớp địa chất và tinh chỉnh dữ liệu về thành phần đất trên hành tinh đỏ.

Chiến dịch khoan lần này tập trung vào một khu vực đặc biệt với các cấu trúc địa chất được gọi là boxwork. Nhìn từ quỹ đạo, những cấu trúc này trông giống như những mạng nhện khổng lồ đan xen, thực chất là một mạng lưới các gờ đá cứng cáp bao quanh các hốc đã bị xói mòn. Các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến boxwork vì chúng có thể là bằng chứng cho sự tồn tại của các chất lỏng khoáng hóa trong các tầng đá cổ xưa. Đây là một dấu hiệu quan trọng cho thấy môi trường tại đây từng có khả năng bảo tồn các phân tử hữu cơ, mở ra hy vọng về việc tìm kiếm dấu vết của sự sống trong quá khứ.

Sứ mệnh Curiosity được điều hành bởi Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA, dưới sự quản lý của Viện Công nghệ California (Caltech) tại Pasadena, California. Các thiết bị quan trọng như Mastcam và MAHLI đều do công ty Malin Space Science Systems (MSSS) thiết kế và vận hành. Camera MAHLI được trang bị cả đèn LED ánh sáng trắng và đèn LED tia cực tím (UV) bước sóng dài để hoạt động trong bóng tối hoặc chụp ảnh huỳnh quang. Trong lần chụp tại Sol 4740, chỉ có các nhóm đèn LED trắng số 1 và số 2 được kích hoạt, trong khi đèn UV được tắt. Hố khoan Nevado Sahama là một phần của nghiên cứu rộng lớn hơn, bao gồm việc thu thập mẫu vật để thiết bị SAM (Sample Analysis at Mars) tìm kiếm các hợp chất hữu cơ.

Bà Abigail Fraeman, Phó Giám đốc dự án, chia sẻ rằng đội ngũ đã phải tạm dừng việc chiếu sáng đêm các hố khoan trong một thời gian dài do sự không ổn định của các mẫu trước đó. Bên cạnh việc chụp ảnh đêm, trong khoảng thời gian từ Sol 4731 đến 4742, Curiosity cũng đã hoàn thành một bức tranh toàn cảnh 360 độ có độ chi tiết cao bằng cách kết hợp camera góc rộng M34 và ống kính viễn vọng Mastcam 100 mm. Những nỗ lực nghiên cứu tại sườn núi Sharp (Aeolis Mons) trong hố Gale, nơi xe tự hành đã hoạt động từ tháng 8 năm 2012, đều hướng tới mục tiêu giải mã quá trình hình thành và lịch sử nguồn nước của hành tinh này. Do đó, hình ảnh đêm tại Nevado Sahama đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp dữ liệu về cấu trúc tầng đá và hình thái học của vật liệu địa chất tại khu vực.